نمودارسازی استدلالIntroduction to Logic

فصل ۲: تحلیل استدلال؛  قسمت ۱: بازآرائی و نمودار سازی استدلال - بخش ۱: منطق غیر صوری؛  کتاب درآمد به منطق. آخرین ویرایش:۱۳۹۴/۱۰/۰۱

انواع استدلال‌ که در زندگی روزانه خود با آن‌ها مواجه هستیم اغلب دارای پیچیدگی (درهم تنیدگی) زیادی هستند. مقدمات ممکن است پرشمار و نیز با ترتیب درهم باشند، آن‌ها ممکن است خام‌دستانه پیکربندی‌شده‌ باشند، پی‌درپی واژگان مختلفی را بکار گرفته باشند و حتی معنی مقدمات نیز روشن نباشد.  برای مرتب و طبقه‌بندی کردن پیوند‌های بین مقدمات و نتایج، آن‌گونه که بتوان یک استدلال را به شایستگی برآورد نمود، نیازمند به بعض تکنیک‌های تحلیلی استدلال هستیم.  

از میان این تکنیک‌ها دو تکنیک رایج‌تر است. یکم، می‌توان استدلال را بازآرایی کرد. یعنی، گزاره‌های استدلال را به زبانی روشن و به ترتیب منطقی بازنویسی نمود. بازآرائی رایج‌ترین و شاید مفیدترین تکنیک برای تحلیل باشد.  این کار نیازمند به پیکربندی دوباره جمله‌هاست و بنابراین باید دقت زیاد کرد تا مطمئن شد بازآرائی، استدلال مورد تحلیل را صحیح و کامل از کار در می‌آورد.

دوم، می‌توان از نمودار سازی برای استدلال سود‌ جست. یعنی، ساختار استدلال را توسط روابط دو بعدی نمایش ‌داد. هر دو روش می‌توانند مفید واقع‌ شوند؛ و برای هر استدلال می‌توان آن روش كه بیشترین كمك درزمینه‌ی داده‌شده را بنماید بکار برد.

 ۱.۲ بازآرائی و نمودار سازی استدلال

آ.    بازآرایی

به استدلال زیر كه در آن بیش از دو مقدمه وجود دارد و نتیجه استدلال در اول آمده توجه نماید:

 

تراپود ایستاده رو كه در گروه سردسته تیرانوسرهاست (نوعی‌ دایناسور ‌گوشت‌خوار) نمی‌تواند به پرندگان فعلی تحول یافته ‌باشد، اول آنكه فسیل‌های اكثر تراپودهای ‌پرنده‌سان مربوط به ۷۵ میلیون سال بعد از باقیمانده‌های فسیلی اولین پرندگان هستند . . . و دوم اجداد پرندگان باید برای پرواز آمادگی پیدا می‌کردند — و حال‌آنكه برای تراپودها این‌گونه نبوده. دلیل سوم  . . . هر تراپود دارای دندان‌های اره‌ای است ولی پرندگان دندان اره‌ای ندارند.

استدلال فوق را با شماره بندی نتیجه و مقدمات، و ساده‌تر كردن ‌متن آن به خاطر آشكارسازی ساختار استدلال، بازآرایی می‌کنیم:

 

۱. فسیل ‌شدن تراپودهای ‌پرنده‌سان با فاصله زمانی بسیار طولانی بعد از آغاز فسیل‌شدن پرندگان شروع‌ شده است. 
۲. اجداد پرندگان باید برای پرواز آماده می‌شدند — و حال‌آنکه تراپودها این‌گونه نبوده‌اند.
۳. هر تراپود دندان‌های اره‌ای دارد ولی هیچ پرنده‌ای دندان اره‌ای ندارد.
بنابراین دایناسورهای تراپودی نمی‌توانند به پرندگان فعلی تحول یافته ‌باشند.

 

متن زیر که در آن مقدمات به گونه پیچیده درهم‌آمیخته بخشی از رأی اکثریت دیوان عالی ایالات متحد آمریکا در نقض نظام‌نامه  ایالت تگزاس در سال ۲۰۰۳ است. در این نظام‌نامه برخلاف قانون اساسی رفتار عاطفی خاصی از دو جنس یکسان جرم شناخته‌شده بود. در این متن قاضی آنتونی کندی برای اکثریت چنین می‌گوید:

دادخواهان محق به احترام نسبت به زندگی خصوصی خود هستند. ایالت نمی‌تواند با مجرمانه خواندن رفتار خصوصی جنسی‌شان، آن‌ها را تحقیر نموده یا کنترل سرنوشت زندگی آن‌ها را در دست گیرد. بند تضمین‌های حداقلی  حقوق شهروندی [اصلاحیه چهاردهم قانون اساسی ایالات‌متحده] حق آزادی کامل به آن‌ها در رفتار خویش بدون دخالت دولت را داده است. مفروض قانون اساسی وجود قلمرو آزاد شخصی است که دولت حق دخالت در آن ندارد. افزون بر این، نظام‌نامه تگزاس هیچ شأن قانونی ندارد که بتواند ورود به زندگی خصوصی افراد را توجیه کند.

گرچه محور کلی این تصمیم آشکار است، لیکن ساختار این استدلال که درواقع ترکیبی از استدلال‌های متمایز است چنین نیست.  می‌توانیم با بازآرایی تصمیم دادگاه  آن را به شرحی که می‌آید آشکار نماییم.

۱- قانون اساسی آمریکا قلمرو آزادی شخصی به شمول رفتار خصوصی جنسی را تضمین کرده است.
۲- رفتار دادخواهان در قلمرو چنین آزادی است و بنابراین آن‌ها محق کامل — تحت قانون اساسی — در رفتار جنسی مورد پرسش بدون دخالت دولت هستند.
۳- نظام‌نامه تگزاس بدون هیچ توجیه در زندگی خصوص دادخواهان ورود کرده و با جرم خواندن رفتار خصوصی جنسی‌ محافظت‌شده‌ [تحت قانون اساسی] آن‌ها را تحقیر کرده است.
۴- نظام‌نامه تگزاس چنین رفتاری را مجرمانه تلقی کرده بنابراین به خطا حقوق این دادخواهان را منکر شده است و باید به‌عنوان خلاف قانون اساسی بودن نقض گردد.

در این مورد بازآرایی بیش از شفافیت آنچه مدعای بی‌تردید مقدمات است چیزی انجام نمی‌دهد. اما گاهی بازآرایی آنچه را كه در استدلال به‌طور كامل یا آشکار بیان‌نشده به سطح می‌آورد. برای مثال ریاضیدان بزرگ انگلیسی جی.اچ هاردی در مدافعات یک ریاضی‌دان  /A Mathematician’s Apology اصرار می‌ورزد:

 

وقتی اسكلوس از یادها، ارشمیدس در یادها خواهد بود، زبا‌ن می‌میرد و ایده‌‌های ریاضی هرگز.

اكنون به بازآرایی مشروح این استدلال پرداخته تا ببینیم این ‌استدلال برای آنچه ‌می‌ستاند چه می‌دهد:

۱. زبان از بین می‌رود.
۲. نمایشنامه‌های اسكلوس [Aeschylus] (درام‌نویس‌ یونانی ‌۵۶۴-۵۲۵ق‌م) در یك زبان است.
۳. پس آثار اسكلوس سرانجام از بین خواهد رفت.
۴. اندیشه‌های ریاضی از بین نمی‌روند.
۵. آثار ارشمیدس اندیشه ریا‌ضی است.
۶. پس آثار ارشمیدس از بین نخواهند رفت.
بنابراین ارشمیدس در‌ یاد خواهد‌ بود آنگاه‌که‌ اسكلوس از یادها رفته باشد.

بازآرایی آشكار كرد كه، هاردی چند استدلال را همراه با چه گزاره‌های قابل ‌مناقشه‌ای در یك جمله كوتاه بكار گرفته است.

 

زندگی‌نامه مختصر پیتر آبلارد

ب. نمودار سازی استدلال

 گاهی، نمودار سازی برای نمایش ساختار یك استدلال بسیار مفید خواهد بود. در این روش هر گزاره را به ‌همان ترتیب كه در متن آمده شماره‌گذاری كرده و شماره را با کشیدن دایره‌ای دور آن مشخص می‌کنیم. در نمودار بجای خود گزاره از شماره آن و برای نمایش رابطه بین مقدمات و نتیجه از خطوط پیكانی استفاده می‌کنیم. گذاردن شماره برای گزاره‌ها در نمودار باعث خواهد شد تا از دوباره‌نویسی آن خودداری شود. به استدلال زیر توجه نمایید.

 

۱برخلاف آنچه بسیاری تصور می‌كنند، نتیجه مثبت آزمایش HIV لزوماً پیامد مرگ بیمار‌ را همراه ‌ندارد. اول آنكه ۲از زمان شروع فعالیت آنتی‌بادی در بدن تا بروز علائم بالینی به‌طور میانگین ده سال طول می‌کشد. دیگر ۳بسیاری از گزارش‌ها مؤید این‌ است كه در تعداد قابل ملاحظه‌ای باوجود نتیجه مثبت آزمایش ممكن‌ است علائم بالینی هرگز بروز و گسترش نیابد.

با استفاده از شماره‌‌ها كه گزاره‌‌ها را برچسب ‌دار كرده‌اند، نمودار استدلال فوق را به شكل زیر می‌توان نمایش داد:

وقتي استدلال ساده است شايد نياز به‌ نمودار نباشد ولی اكثر استدلال‌ها چنين ‌نيستند و نمودار سازی می‌تواند ساختار استدلال را ديداری نماید. در نمودار سازی استدلال، نتيجه در قسمت پايين مقدمات قرار می‌گیرد و مقدمات استدلال‌ در تراز‌های افقی و در بالای نتيجه جای خواهند گرفت.

برخلاف روش بازآرايی، در نمودار سازی مسيری كه از طريق آن مقدمات نتيجه‌ را پشتيبانی می‌کنند نمايان ‌می‌گردد. براي مثال در نمودار فوق هريك از مقدمات ۲ و ۳ براي نتيجه ۱ — یعنی، "نتيجه مثبت آزمايش HIV لزوماً پيامد‌ مرگ بيمار را در برندارد" — به‌طور مستقل كافی ‌هستند، به‌عبارت‌دیگر هر مقدمه به‌تنهایی كفايت نتيجه را می‌كند.

اما در بعضی استدلال‌ها مقدمات وظيفه خود را فقط به‌صورت تركيبی انجام می‌دهند. در مثال زير مقدمات توأمان برای كفايت نتيجه حاصل موردنیازند.

۱هرگاه عملی منافع همه افراد دخیل را بیفزاید و به‌ حق ديگری صدمه وارد نياورد، آنگاه اين عمل به‌عنوان عمل اخلاقی پذيرفتنی است. ۲حداقل در بعضی مواقع، مرگ آسان منافع همه افراد دخیل ‌را می‌افزاید و به‌ حق كسی صدمه‌ نمی‌زند. بنابراين، ۳حداقل گاهی مرگ‌ آسان اخلاقاً پذيرفتنی ا‌ست[*].

[*]- James Rachels, cited in T. A. Mappes and J. S. Zembaty, eds., Social Ethics, 3rd edition. (McGraw-Hill, 1987).

نمودار اين استدلال آشكارا نشان می‌دهد كه دو مقدمه آن توأمان مورداستفاده قرارگرفته‌اند. به نحوه كاربرد تراز بندی افقی كه برای نمايش پیوند بکار گرفته‌شده توجه نماييد.

 

در استدلال فوق هیچ‌یک از مقدمات به‌تنهایی برای نتيجه كافی نيستند. اگر مقدمه ۱ درست باشد، اما در هيچ حالتی مرگ‌ آسان منافع كسی‌ را افزايش ندهد، به‌هیچ‌وجه نتيجه قابل‌استخراج نيست. همين‌طور اگر حالتی وجود داشت كه مرگ‌ آسان منافع كسی را ايجاد‌ كرده ‌‌بود ولی اصل ۱ وجود نداشت نتيجه بازهم قابل‌دستیابی از طريق مقدمات نبود.

 

نمودار، به‌ویژه وقتی‌ استدلال دارای ساختار پيچيده‌ است، مفيد و كارساز است. بسياری چيزها را كه گفتن آن‌ها به‌سادگی ميسر نيست، نمودار، به‌آسانی نمايان‌ می‌سازد. به مثال زير توجه نماييد:

۱قلل موجود در بیابان‌های محل‌های مناسب برای رصد ستارگان هستند. ۲بلندی اين قله‌ها باعث‌ می‌شود محل رصد بالاتر از بخشی از فضای اطراف قرار گيرد، لذا نور ستارگان هنگام رسيدن به تلسكوپ به‌طور كامل درون فضا غوطه‌ور ‌نمی‌شود‌. ۳ خشكی هوا باعث می‌شود تا آسمان صحرا اكثر اوقات صاف باشد. ۴ حتی مقدار كمی بخارآب موجب ناكارايی ابزارهای اندازه‌گیری خواهد شد[*] .

[*]- Blanchard Hiatt, University of Michigan Research News, September 1979.

 

در این استدلال به‌وضوح مشخص‌ است كه گزاره ۱ نتيجه و بقيه سه‌ گزاره مقدمات‌ آن هستند اما نحوه‌ پشتيبانی آن‌ها برای نتيجه متفاوت است. گزاره ۲ به‌تنهايی برای نتيجه كفايت می‌كند زيرا بر این ادعاست كه قلل کوهستان‌های صحرا برای كار تلسكوپ مناسب‌تر است. گزاره‌های ۳ و ۴ نيز نتيجه را پشتيبانی می‌کنند اما توأم و مستقل از گزاره ۲. نمودار زير نمايش ساختار اين استدلال را نشان می‌دهد:

گاهی نوعی از پیچیدگی در استدلال هست كه روش بازآرایی كارایی بهتری ارائه می‌کند. برای مثال، وقتی دریك استدلال مقدمه‌ای است كه به‌طور صریح اظهارنشده‌ است، روش بازآرایی این امكان را میسر می‌سازد تا این مقدمه ضمنی در لیست بازآرایی ‌شده اظهار شود. برای مثال استدلال:

فقط وقتی چنین پنداشته شود كه من می‌توانسته‌ام طور دیگر رفتار كنم، اخلاقاً مسئول رفتاری هستم كه انجام می‌دهم. یك ‌فرد تصور نمی‌شود اخلاقاً مسئول رفتاری باشد كه قادر به اجتناب از آن نبوده است[*] .

[*]- A.J. Ayer, "Freedom and Necessity," polemic No. 5.

 

را می‌توان به‌صورت زیر كه در آن مقدمه ضمنی به‌صورت صریح آمده بازآرایی نمود، بنابراین

 

۱. فرد اخلاقاً مسئول رفتاری كه اجتناب از آن در توانایی‌ وی نبوده نیست.
۲. فقط وقتی می‌توانسته‌ام طور دیگر رفتار كنم که قادر به اجتناب از آن [رفتار مورد پرسش] بودم.
بنابراین فقط وقتی اعتقاد بر این‌ است كه می‌توانستم طور دیگر رفتار كنم مسئول رفتار خود هستم.

 

 

وقتی در یك متن دو یا تعداد بیشتر استدلال وجود دارد كه روابط بین آن‌ها آشكار نیست، آنگاه امتیاز ویژه نمودار سازی آشكار می‌گردد. برای مثال در زیر قسمتی از نامه كارل ماركس به فردریش انگلس آمده است:

 

۱تسریع انقلاب سوسیا‌لیستی در انگلستان اصلی‌ترین وظیفه اتحادیه كارگران انترناسیونالیست است. ۲تنها راه سرعت بخشیدن به این مهم، استقلال ایرلند است. بنابراین ۳وظیفه انترناسیونال پیش ‌كشیدن درگیری ایرلند و انگلیس در تمام موقعیت‌هاست و ۴آشكارا باید همه‌جا از ایرلند طرفداری نمود[*] .

[*]- Karl Marx, Letter #141, 9 April 1870, in Karl Marx and Friedrich Engels Correspondence, 1846–1895 (New York: International Publishers, 1936). 9

 

به‌طورکلی پذیرفته و چنین قرارداد ‌شده كه تعداد استدلال در یك متن را برابر با تعداد نتایج استخراج‌شده بدانیم. بنا‌براین چون در متن فوق دو نتیجه بیان شده، لذا در آن دو استدلال وجود دارد. نمودار زیر به‌خوبی این ساختار را نمایش می‌دهد.

 

در بعضی قطعات كه دو نتیجه وجود دارد، و بنابراین دو استدلال، ممكن‌ است فقط یك مقدمه بكار رفته باشد. به مثال زیر توجه نمایید:

 

زنان مسن‌تر آزادی كمتری در جلوگیری از سوءاستفاده جنسی از خود در محیط كار یا در جدایی از شوهران همسر آزار دارند، زیرا تبعیض سنی بدین معناست كه آنان نمی‌توانند به‌آسانی از روش‌های دیگر برای حمایت خود بهره‌ یابند[*] .

[**]- Boston Women’s Health Book Collective, Our Bodies, Ourselves(New York: Simon & Schuster, 1984).

 

تنها مقدمه در استدلال فوق این است‌ كه زنان مسن‌‌تر جهت حمایت خود در جامعه به‌آسانی نمی‌توانند از روش‌های جایگزین(مثل پیدا كردن كار دیگر یا ازدواج مجدد به دلیل سنشان) بهره‌ ببرند. این مقدمه دو نتیجه را پشتیبانی ‌می‌كند، یعنی: زنان مسن‌‌تر آزادی كمتری برای مبارزه علیه سوءاستفاده‌های جنسی از خودشان در محیط كار دارند و زنان‌ مسن‌تر و شوهردار آزادی كمتر در جدایی از شوهر همسر آزار دارند. به‌طورمعمول مراد از یک "استدلال منفرد"، استدلالی فقط با یک نتیجه است؛ بدون توجه به آنکه چه تعداد مقدمه برای پشتیبانی آن آورده شده است.

وقتی دو یا تعداد بیشتری مقدمه در استدلال هست، یا بیشتر از یک استدلال در یک قطعه متن وجود دارد، ممکن است برای تحلیل آن نیاز باشد تا مقدمات و نتایج مرتب شوند. نتیجه ممکن است در آخر یا در اول و یا بین مقدمات آمده باشند. به مثال بعدی که این‌گونه است توجه نمایید:

 

منبع اصلی و حقیقی الهام متفكران مسلمان كتاب قرآن و سخنان پیامبر اسلام است. بنابراین آشكار است كه فیلسوفان مسلمان رونویس متفكران یونان نیستند، آنان مقدمتاً و به‌ویژه به مسائلی می‌پردازند كه سرچشمه گرفته و مربوط به مسلمانان است[*] .

[*]- C.A Quadir, Philosophy and Science in the Islamic World (London: Croom Helm. 1988).

در این استدلال نتیجه "فیلسوفان مسلمان رونویس متفكران یونان نیستند" بعد از مقدمه اول و قبل از مقدمه دوم جای گرفته است.

یك گزاره كه در یك استدلال به‌عنوان نتیجه ‌آمده است، می‌تواند در استدلال دیگری به‌عنوان مقدمه به‌کاررفته باشد، همان‌گونه كه یك فرد می‌تواند دریك زمینه مدیر یك فرد‌ دیگر باشد و همزمان كارمند فرد ‌دیگری هم ‌باشد. این وجه در مثال زیر از ‌آثار توماس‌ اكویناس به‌خوبی روشن است.

 

قوانین بشری برای انبوه مردم وضع می‌شود. اكثر افراد بشر پارسای كامل نیستند. بنابراین قوانین بشری مانع از همه گناهان نمی‌شود[*] .

[*]- Thomas Aquinas, Summa Theologiae, I, Question 96,Article 2, circa 1265.

 

نتیجه این استدلال با لفور به‌عنوان یك مقدمه در استدلال دیگری، و كاملاً متفاوت، بکار گرفته‌شده است:

اعمال شرورانه مغایر اعمال پارسایانه‌‌اند. اما قانون بشری مانع از همه گناهان نیست. بنابراین همه اعمال پارسایانه‌ را توصیه نمی‌كند[*] .

[*]- Thomas Aquinas, Summa Theologiae, I, Question 96,Article 3, circa 1265.

 

در استدلال‌های پی‌در‌پی‌ وقتی نتیجه یكی به‌عنوان مقدمه در (استدلال) دیگر بكار رفته ممكن است عبارات فشرده‌ای حاصل ‌شود، که در این صورت باز‌آرایی آن می‌تواند بسیار مفید واقع ‌‌گردد. به مثال بعدی که مجموعه‌ای از استدلال است توجه نایید:

 

ازآنجاكه ۱وسیع‌ترین دگرگونی میتوكوندریال در مردم آفریقا رخ‌داده، دانشمندان عقیده‌مندند ۲آن‌ها دارای طولانی‌ترین گذران تكاملی(زیستی) باشند، این نشان می‌دهد كه ۳به‌ یك احتمال آفریقا مبدأ بشر جدید باشد [*] .

[**]- From Science, 26 May 1995

 

نمودار این استدلال در زیر آمده است:

 

بازآرایی شده استدلال فوق، گرچه نه‌چندان خوش‌ هیبت، اما كامل‌تر به شرح زیر است:

 

۱. هرچه بیشتر تغییر میتوكوندریال در افراد رخ‌ داده باشد، تاریخ تكاملی طولانی‌تری دارند.
۲. بیشترین تغییر میتوكوندریال در اهالی آفریقا رخ‌داده است. .
بنابراین اهالی آفریقا طولانی‌ترین گذر تكاملی را داشته‌اند.

۱. اهالی آفریقا طولانی‌ترین گذر تكاملی را داشته‌اند .
۲. مبدأ بشر جدید احتمالاً انسان‌هایی هستند كه بیشترین دوره تكاملی را گذرانده‌اند.د.
بنابراین مبدأ بشر جدید احتمالاً باید از آفریقا باشد.

 

این‌چنین استدلال‌هایی روشن ‌می‌كنند كه یك گزاره، تنها و به‌خودی‌خود نه مقدمه و نه نتیجه است. یك گزاره مقدمه ‌است هرگاه دریك استدلال مفروض گرفته‌شده و نتیجه خواهد بود، وقتی در یك استدلال ادعا شود که ناشی از گزاره‌‌های مفروض در این استدلال است. به‌عبارت‌دیگر واژه‌های "نتیجه" و "مقدمه" عبارات‌های نسبی هستند. این نكته اخیر شایان توجه بسیار است.

وجود چند استدلال در یك ‌متن همیشه به‌صورت در هم‌ بافته (یعنی، نتیجه یکی مقدمه دیگری باشد) نیست و ممکن است به گونه دیگری به‌هم‌بافته باشند و چه‌بسا این تنیدگی به شیوه‌های نامتعارف رخ‌داده‌ باشد، به‌گونه‌ای كه به تحلیل عمیق‌‌تر نیاز باشد. رسم نمودار استدلال در این موارد كارسازی خود را بیشتر آشكار می‌کند. برای مثال در ‌متن ذیل برگرفته از اثر بسیار تأثیرگذار جان لاك  "دو رساله در باره حکومت -رساله دوم  دو استدلال وجود دارد:

 

۱لزومی نیست ــ و چندان ‌هم میسر‌ نیست ــ قوه قانون‌گذار همیشه حاضر باشد؛ اما ۲مطلقاً این قوه مجریه است كه‌ باید، زيرا ۳هميشه نياز به تصويب قوانين جديد نيست بلكه ۴هميشه نياز به ‌اجرای قوانين تصویبی ‌است.

به‌عبارت‌دیگرــ ۳همیشه به تصویب قوانین جدید نیاز نیست، بنابراین ۱حضور همیشگی قوه قانون‌گذار لازم نیست. و از طرفی ــ  ۴اجرای قوانین تصویبی همیشه لازم است بنابراین ۲حضور همیشگی قوه مجریه ضروری است.

نمودار استدلال فوق در ذیل آمده است و نشان می‌دهد كه در ‌‌متن، دو استدلال كاملاً مستقل از یكدیگر وجود دارد. نتیجه استدلال دوم بین مقدمه و نتیجه استدلال اول آمده است. نمودار همچنین نشان می‌دهد كه هر دو نتیجه قبل از مقدماتشان آمده‌اند.

 

شبيه همين نمودار، مي‌تواند ساختار دو استدلال مرتبط اما ‌نه به‌هم‌بافته را كه توسط سنكا فيلسوف رمی درباره نظريه بازدارندگي ‌مجازات ارائه‌شده، نشان ‌‌دهد:

 

۱كسی به خاطر جرمی که ارتكاب يافته مجازات نمي‌شود، ۲مگر (به خاطر) آنكه جرم ارتكاب نيابد. ۳آنچه گذشته، قابل احضار نيست اما ۴ممكن است ازآنچه در آینده هست مانع‌ شد.

 

اينكه، "ما مجازات را به خاطر جرم ارتكاب يافته انجام نمی‌دهيم" نتيجه استدلالی ‌است كه مقدمه آن "گذشته را نمي‌توان احضار كرد" است.  همین‌طور گزاره ۲، یعتی "مجازات را به خاطر آنكه جرمی در آینده رخ ندهد انجام می‌دهيم" نتيجه استدلال دومی است كه مقدمه آن "ممكن‌ است مانع از رويدادی در آينده ‌شد" است.

درمجموع، استفاده از نمودار و باز‌آرايی ابزاری سودمند براي فهم ساختار استدلال، يعنی روابط بين مقدمات و نتيجه به‌دست‌آمده از آن مقدمات، است.

 

زندگی‌نامه مختصر ویلیام اوکهامی

تمرین

استدلال موجود در قطعات زیر را تحلیل نمایید، و برحسب نیاز و سودمندی به بازآرائی یا نمودار سازی آن‌ها بپردازید.  

۱.ژن‌ها و پروتئین‌ها کشف‌شده‌اند نه اختراع، بنابراين قائل بودن به حق انحصار ویژه برای پروتئین‌ها اساساً معیوب است.  —Daniel  Alroy, “Invention vs. Discovery,” The New York Times, 29 March 2000
حل:
مقدمات:
۱-ژن‌ها و پروتئین‌ها کشف‌شده‌اند نه اختراع.
۲-کشفیات قابلیت حق انحصار ویژه ندارند ، ولی اختراعات دارند.
نتيجه:
حق انحصار ویژه برای کشف ژن و پروتئین اساساً معیوب است .
۲.این مشخصه غالب گسترده نشینی است که هر یک از مؤلفه‌های جامعه زیستی— مسکن، مراکز خرید، مجتمع‌های اداری، و سازمان‌های شهری— منفک و به‌طور فیزیکی بافاصله از بقیه باشند، این خود  موجب می‌شود ساکنان نواحی هزینه و وقت بسیار زیادی را صرف حرکت از یک محل به محل دیگر کنند، و ازآنجاکه تقریباً ماشین‌ها تک‌سرنشین هستند، حتی در نواحی با جمعیت‌های پراکنده این می‌تواند ترافیک بسیار سنگین‌تر از شهرهای سنتی را ایجاد کند.
Paraphrased in part from Andres Duany, Elizabeth Plater-Zyberk, and Jeff Speck, Suburban Nation: The Rise of Sprawl and the Decline of the American Dream(New York: North Point Press, 2000).
حل:
۱این مشخصه غالب گسترده نشینی است که هر یک از مؤلفه‌های جامعه زیستی— مسکن، مراکز خرید، مجتمع‌های اداری، و سازمان‌های شهری— منفک و به‌طور فیزیکی بافاصله از بقیه باشند، این خود  موجب می‌شود ۲ساکنان نواحی هزینه و وقت بسیار زیادی را صرف حرکت از یک محل به محل دیگر کنند، و ازآنجاکه ۳تقریباً ماشین‌ها تک‌سرنشین هستند، ۴حتی در نواحی با جمعیت‌های پراکنده این می‌تواند ترافیک بسیار سنگین‌تر از شهرهای سنتی را ایجاد کند.
۳.یک مزیت برجسته انرژی سوخت هسته‌ای بر سوخت فسیلی است چگونگی آسان‌تر مقابله با پسمانده‌های تولیدی آن‌ها است. سوخت‌های فسیلی سالانه ۲۷۰,۰۰۰ تن دی‌اکسید کربن تولید می‌کنند که اگر جامد شود کوهی به ارتفاع نزدیک به یک مایل با به محیط دوازده مایل ایجاد می‌گردد. همین مقدار انرژی تولیدشده ناشی از واکنش‌های شکافت هسته‌ای دو میلیون بار کمتر پسمانده تولید می‌کند، یعنی به‌اندازه فضای اشغال‌شده‌ای به‌اندازه یک مکعب شانزده متری. تمام پسمانده‌های تولیدی بالاسری یک‌ساله یک نیروگاه برق هسته‌ای فضایی به‌اندازه تقریباً یک مترمربع است که می‌تواند با آسودگی خیال در یک گودال بتنی انباشته شود.  —James Lovelock, The Revenge of Gaia: Earth’s Climate Crisis and the Fate of Humanity; New York: Basic Books, 2006
حل:
 
۱یک مزیت برجسته انرژی سوخت هسته‌ای بر سوخت فسیلی چگونگی آسان‌تر مقابله با پسمانده‌های تولیدی آن‌ها است. ۲سوخت‌های فسیلی سالانه ۲۷۰,۰۰۰ تن دی‌اکسید کربن تولید می‌کنند که اگر جامد شود کوهی به ارتفاع نزدیک به یک مایل با به محیط دوازده مایل ایجاد می‌گردد. ۳همین مقدار انرژی تولیدشده ناشی از واکنش‌های شکافت هسته‌ای دو میلیون بار کمتر پسمانده تولید می‌کند، یعنی به‌اندازه فضای اشغال‌شده‌ای به‌اندازه یک مکعب شانزده متری. ۴تمام پسمانده‌های تولیدی بالاسری یک‌ساله یک نیروگاه برق هسته‌ای فضایی به‌اندازه تقریباً یک مترمربع است که می‌تواند با آسودگی خیال در یک گودال بتنی انباشته شود.

۴.چرا وجود شکاف طبقاتی از پایه ناپسند است؟ اول، نابرابری در رابطه با ناپایداری سیاسی است. دوم، نابرابری در رابطه با خشونت است. سوم، نابرابری اقتصادی در رابطه با کاهش امید به زندگی است. و دلیل چهارم نیز فقط عدالت است، هیچ توجیه اخلاقی وجود ندارد تا به مدیران ارشد صدها برابر بیشتر از یک کارمند پرداخته شود.   —Richard Hutchinsorjs, “When the Rich Get Even Richer,” The New York Times, 26January 2000
۵.افراد ازدواج‌کرده سلامت بهتر و از نظر اقتصادی پايداری بیشتر نسبت به افراد مجرد دارند، همچنین فرزندان زوج‌های ازدواج‌کرده دارای شاخص‌های مختلف بهتر هستند. بنابراین ازدواج یک عمل مسئولانه اجتماعی است، باید به دنبال راهی گشت تا بتوان از طریق مالیات به گسترش اصل ازدواج پرداخت.  __Anya Bernstein, “Marriage, Fairness and Taxes,” The New York  Times , 15 February 2000
۶.اگر بدون عشق ازدواج کنید، به این معنی نیست که بعداً عاشق او نخواهید شد. و چنانچه با شخصی که عاشق او هستید ازدواج کنید، به این معنی نخواهد بود که همیشه عاشق وی خواهید ماند یا ازدواج موفقی را خواهید داشت. نرخ طلاق در کشورهایی که اکثر ازدواج‌ها از پیش ترتیب ‌یافته هستند بسیار پائین است و در کشورهایی كه ازدواج بر مبنای عشق است بسیار بالاست. __Alex Hammoud, “I Take This Man, For Richer Only,” The New York Times, 18 February 2000.
۷.کل سیستم مالیاتی ما وابسته به اکثر افرادی است که خود به پرداخت مالیات اقدام می‌کنند. آنان اطمینان دارند که با آن‌ها منصفانه برخورد خواهد شد و همچنین رقبای تجاری و همسایگان آن‌ها نیز مالیات خود را می‌پردازند. اگر برداشت عموم چنین باشد که سیستم خدمات‌رسانی دولت نمی‌تواند انتظارات آن‌ها را برآورده سازد، خطرپذیری در سیستم مالیاتی بسیار افزایش یافت، و جبران اثرات آن بسیار مشکل ممکن خواهد بود. __David Cay Johnston, “Adding Auditors to Help IRS Catch Tax Cheaters,” The New York Times, 13 February 2000
۸. از سال ۱۹۷۲(تا سال ۲...) ۶۱۲ مورد اعدام(در آمریکا)رخ‌داده است و در همین مدت ۸۱ نفر نیز به خاطر اثبات بی‌گناهی از مرگ نجات‌یافته‌اند. آیا دلیلی می‌توان یافت تا تصور نمود دقت در صدور احکام غیر اعدامی، در سیستم قضائی، بهتر از احکام اعدامی رعایت می‌شود. اگر دستگاه قضائی نیمی از اشتباهات احکام اعدامی را در احکام غیر اعدامی مرتکب شده باشد، اکنون هزاران هزار بی‌گناه در زندان وجود دارند. __Philip Moustakis, “Missing: A Death Penalty Debate,” The New York Times, 23 February 2000
۹. روش‌های متفاوتی را که ایالات تگزاس و نیویورک در دهه ۹۰ در پیش‌گرفته بودند، حکایت از بی‌فایدگی تکیه بیش‌ازاندازه بر مجازات زندان، در بهبود وضعیت جرم دارد. اگر زندان یک راه‌حل است، تگزاس می‌بایست بیش از نیویورک ازنقطه‌نظر کنترل جرم پیش می‌افتاد. اما از سال ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۸ کاهش نرخ رشد جرم در نیویورک از کاهش نرخ جرم در تگزاس تا ۲۶ در صد بهتر بود. __The New York Times, 6 Oct.
۱۰.اورلاندو پترسون ادعا می‌کند "آزادی بخشی طبیعی از وضیعت بشر است." البته که چیزی فراتر از حقیقت نیست. اگر این درست بود، می‌بایست گسترش جوامع آزاد را در طول تاریخ بشر انتظار داشتیم. ولی چنین نیست. آنچه در عوض می‌یابیم انواع استبداد از زمان‌های بسیار دور است. — John Taylor, “Can Freedom Be Exported?” The New York Times, 22 December 2006
۱۱. صدها هزار نفر از فارغ‌التحصیلان امروزی دانشگاه توانا به بیان خود در نوشتار نیستند. چرا چنین است؟ زیرا دانشگاه‌ها آنان را در حصار نادانی قرار داده‌اند و در پوشش آموزش نوشتن، به نظریه‌های عجیب ادبی، مارکسیستی، فمینیسم، ساختارشکنی و بس عجایب دیگر مشغول‌اند.  — Stanley Ridgeley, “College Students Can’t Write?” National Review Online, 19 February 2003

 

 

آ© 1987 - 2016 KHcc Sc.