شناساییIntroduction to Logic

 فصل ۱: مفاهیم  بنیادین منطق ؛ قسمت ۴: شناسایی استدلال  - بخش ۱: منطق غیر صوری؛  کتاب درآمد به منطق. آخرین ویرایش:۱۳۹۴/۱۰/۰۱

 ۴.۱ شناسایی استدلال

 

قبل از ارزیابی یک استدلال باید آن را شناسایی کرد. چه در متن یا گفتار باید توانا به تمیز قطعات استدلالی بود. البته برای این کار باید زبانی که عبارات در آن نوشته یا گفته را فهمید. لیکن، حتی وقتی زبان به‌تمامی فهمیده ‌شود شناسایی استدلال می‌تواند به دلیل کژتابی‌های پیکربندی عبارات مسئله‌ساز گردد. و حتی وقتی مطمئن هستیم یک استدلال درزمینهٔ معینی ارائه گردیده، ممکن است از اینکه چه گزاره‌های موظف به‌عنوان مقدمات و چه گزاره‌ای نتیجه آن‌هاست مطمئن نباشیم. همان‌طور که دیدیم، نمی‌توان برحسب ترتیبی که گزاره‌ها ظاهر می‌شوند قضاوت کرد. پس چگونه باید پیش رفت؟

آ.   نشانگرهای نتیجه و مقدمات

یک روش مفید وابسته به حضور نشانگرهای ساده و مرسوم است، یعنی واژه‌ها یا عباراتی که نوعاً  برای اشاره به وجود نتیجه یا مقدمات استدلال بکار می‌روند. در اینجا فهرست جزئی از نشانگرهای نتیجه آمده: 

بنابراین - پس - لذا - درنتیجه - ناچار - اكنون ‌می‌توان گفت - از آن ‌ناشی‌ می‌شود - از آن به دست می‌آید - ازآنچه ‌گفته شد برمی‌آید و مانند آن‌ها.

عبارت‌های دیگری نیز هستند كه می‌توان آن‌ها را نشانگر مقدمات نامید. حضور این عبارات اغلب و نه همیشه دال بر این است آنچه به دنبال آمده، مقدمه یا مقدمات استدلال است. فهرستی از این نشانگرهای مقدمات در ذیل آمده:

ازآنجا‌كه - برای‌ آنكه- زیرا - چون - همان‌طور كه - می‌توان ‌از - به ‌این‌ دلیل ‌كه - با توجه‌ به‌ اینكه  و مانند آن‌ها.

ب.   استدلال درزمینهٔ متن

واژه‌ها و عباراتی كه در بالا آمدند، می‌توانند در تشخیص حضور استدلال یا شناسایی مقدمات و نتیجه كمك نمایند. اما ضرورتی هم ندارد تا آن‌ها همیشه در استدلال بكار روند. اینكه در یك متن استدلال حضور دارد یا نه، ممكن است توسط زمینه و معنای متن مشخص گردد. برای مثال در زمان جدال گسیل سربازان بیشتر آمریکایی به عراق در سال ۲۰۰۷ یک منتقد این گسیل نوشت:

 

ازیک‌طرف که ما مردان و زنان جوان خود را برای بازگشت نظم به عراق روانه می‌کنیم، بسیاری از این به‌اصطلاح رهبران کار خود را رها کرده. ما به عراقی‌ها فرصتی داده‌ایم تا بر اختلافات خود چیره گردند و آن‌ها آن را به صورت ما پرتاب کردند.

و نیز در مثال زیر:

 

نیمی از آمریکایی‌ها می‌پندارند عمر جهان ۶۰۰۰ سال است. آن‌ها در این بار اشتباه می‌کنند. روشن ساختن آن‌ها "نامدارایی بی‌دینانه" نیست. این خردورزی درست کارانه است.

 و در مثال زیر، یك نویسنده انتقاد تندوتیز خود را به استعمال دخانیات با عبارات زیر بیان كرده ‌است:

 

كشیدن سیگار یا نكشیدن‌ آن یك تصمیم آگاهانه است، كه با توجه به‌وفور اطلاعات نسبت به اثرات مهلك آن انجام می‌شود. افرادی كه نابخردانه به این انتخاب دست‌زده خود باید هزینه‌های درمانی ناشی از این انتخاب را متحمل شوند .

در این مثال‌ها نه نشانگر نتیجه‌ و نه نشانگر مقدمه حضور‌ دارد و درعین‌حال استدلال حضور آشكار دارد، به‌طور مشابه در قطعه ‌متن بعدی نیز استدلال حضور دارد و فوریت تشخیص نتیجه آن ناشی از مفاد خود گزاره‌‌ها ا‌ست:

 

به‌عنوان مسیحی به ما یاد دادند که عقاید مذهبی خود را یا‌دآوری کنیم تا دیگران نیز از بخشش و رستگاری مسیح بهره‌مند گردند. اگر افراد بدون ارتباط شخصی با مسیح بمیرند آن‌وقت تا ابد در جهنم خواهند ماند. نجات دادن آدم‌ها از لعنت ابدی ارزش آن را دارد تا مبلغان مسیحی در کوششان در خاورمیانه با خطر روبرو شوند و به‌زحمت افتند 

و همین‌طور نمونه زیر:

 

استدلال بازدارندگی مجازات (لغو مجازات ‌اعدام) در سال‌های اخیر مورد انكار واقع‌شده. در هجده‌ ایالت از بیست ایالت دارای بالاترین نرخ جنایت مجازات اعدام بكار‌ گرفته‌شده. میان شهرهای با بالاترین نرخ جنایت در هفده شهر قانون ‌اعدام جاری است. ایالت‌ تگزاس بیشترین تعداد اعدامی را داشته اما هنوز سه شهر آن در میان بیست‌وپنج شهرِ با بالاترین نرخ جنایت جای دارد. حدود دو دهه در دو ایالت همسایه، میشیگان با ممنوعیت اعدام و ایندیانا با قانون اعدام، نرخ جنایت تفاوت معنی‌داری نشان نداده است .

اغلب توان یک استدلال هنگامی می‌تواند فهمیده می‌شود که فرد زمینه‌ای که در آن استدلال ارائه‌شده را دریابد. گرچه قطعه زیر در بیان از حقایق عام و پذیرفتنی و همین‌طور نمایان‌سازی پیامدهای ناشی از روش انتخابات "یك نفر برای هر ناحیه" بكار رفته است، اما همزمان یك استدلال نیز هست كه نتیجه آن در اول آمده و در پی آن مقدمات آورده شده‌اند.

 

به نظر چنین می‌رسد روش انتخاب "یك نفر برای هر ناحیه" دارای نقاط ضعف جدی باشد. در این روش نتیجه حضور آرای گروه زیادی از افراد بی‌اثر می‌شود‌، قوه مقننه‌ا‌ی كه حاصل می‌گردد منعکس‌کننده كامل نظرات عموم نخواهد بود، احزاب سوم(غیر دو حزب اصلی) مورد تبعیض واقع می‌گردند، و موجب یأس گروه رأی‌دهندگان می‌گردد .

استدلال زیر كه فاقد نشانگرهای نتیجه و مقدمات است و نیز نوعی از پیچیدگی را دربر دارد، اظهارنظر یك دادگاه درباره عدم تبعیض نژادی در مدارس ناحیه‌ای است:

 

عدم توازن نژادی دانش‌آموزان به‌مثابه این نیست كه مدارس ناحیه ناهماهنگ با . . . وظایفشان طبق قانون هستند. وصول به توازن نژادی به خاطر خود آن نیست. وقتی عدم توازن ناشی از تخلف قانون چاره‌جویی شود، مدارس ناحیه‌ای ‌را نمی‌توان ملزم به راه‌كار‌‌ی برای توازن نمود كه سبب آن آمار نفوس است.

نتیجه‌ متن جمله اول آن‌ است كه می‌توان آن را به گونه "عدم توازن نژادی(در تعداد) دانش‌آموزان نشان نمی‌دهد كه مدارس خلاف قوانین عمل كرده‌اند" باز‌آرایی نمود. چگونه به نتیجه پی بردیم؟ زمینه متن اهمیت اساسی داشته: جملات بعد ازجمله اول به ارائه دلیل برای قبل از خودشان پرداخته‌اند. عبارت "مدارس ناحیه" در جمله اول باعث هدایت ‌ما به جملات بعدی كه این عبارت در آن‌ها بکار رفته و بیان‌كننده گزاره‌ای عام‌تر هست می‌شود. عبارت "به‌مثابه این نیست" در جمله اول نشانگر-نتیجه نیست، بلكه حا‌مل این پیشنهاد ‌است كه این جمله(جمله اول) باید نتیجه و نقطه ‌پایان بحثی باشد كه به دنبال ‌آمده است.

قطعات متون دارای استدلال اغلب شامل مفاد اضافه‌ای هستند كه نه به‌عنوان نتیجه و نه به‌عنوان مقدمات بكار‌ رفته‌اند. گاهی این افزوده‌‌ها آگاهی‌هایی را به‌عنوان پیش‌زمینه برای فهم موضوع ‌استدلال توسط خواننده(یا شنونده) فراهم‌ می‌کنند. در قطعه ‌بعدی یک استدلال در جمله ‌پایانی ارائه‌شده كه بدون دسترسی به جمله قبل از آن نمی‌تواند قابل‌فهم ‌باشد.

 

 

به این شیوه كه مرتب دولت از كمك‌های مالی به دانشجویان می‌كاهد، بسیاری از كالج‌ها و .دانشگاه‌های ممتاز، بخش بیشتری از درآمد شهریه را صرف کمک‌هزینه تحصیلی می‌کنند. همان‌طور كه فعالیت‌های خیریه از معافیت مالیات پردرآمد برخوردارند، این بخش از شهریه باید مشمول معافیت مالیاتی گردد.

 

درواقع، جمله اول این قطعه بخشی از استدلال نیست، اما بدون آن قادر  نیستیم بفهمیم كه "این بخش از شهریه" بخشی از شهریه‌‌ای هست كه به خاطر کمک‌هزینه تحصیلی مصرف می‌شود. با این پیش‌زمینه می‌توان استدلال را به‌صورت زیر باز‌آرایی كرد:

 

۱. فعالیت‌های خیریه برای نیازمندان از معافیت مالیاتی برخوردارند.
۲. مقدار زیادی از درآمد شهریه در دانشگاه‌‌ها به مصرف امور خیریه به‌صورت كمك به دانشجویان نیازمند می‌شود.
بنابراین این بخش از شهریه‌ كه به‌عنوان کمک‌هزینه برای دانشجویان نیازمند مصرف ‌می‌شود باید از معافیت‌ مالیاتی برخوردار شود.

 

درك ارجاع-متقابل درزمینهٔ ‌متن گاه برای فهم ‌متن و استدلال ضروری است. در استدلالی ‌از فیلسوف آرتور ‌شوپنهاور در دفاع از خودكشی، تكیه به ارجاع-متقابل نمایان است:

 

اگر قوانین جنایی خودكشی را ممنوع كند، كه بحث بی‌اعتباری در كلیساست؛ و گذشته از آن، ممنوعیت بی‌معنایی نیز است؛ چه مجازاتی قادر است كسی را كه از مرگ ‌خود نمی‌هراسد بهراساند؟ 

مفاد قبل از اولین سمی‌كالن(؛) نه نتیجه و نه از مقدمات است اما بدون آن ما قادر نبودیم از نتیجه استدلال كه به دنبال آن آمده ("ممنوعیتی بی‌معنا نیز است“) دریابیم كه "ممنوعیت" به ممنوعیت خودكشی توسط قوانین جنایی ارجاع دارد.

ج.   مقدمات با ‌صورت‌های غیر خبری

 

غیرمعمول نیست که مقدمات یک استدلال به صورت پرسش‌آمیز ارائه شود. اما، اگر جملات پرسشی مدعی چیزی نیستند و گزاره‌ای را بیان نمی‌کنند این چگونه ممکن است؟ آن‌ها در سطح  مدعی چیزی نیستند؛ اما اگر پرسش صناعی باشد- یعنی، در سطح زیرین خود جوابی را مفروض گرفته یا پیشنهاد کرده باشد که موظف به‌عنوان مقدمه یک استدلال باشد - می‌تواند به‌عنوان یک مقدمه بکار رود. جملات می‌توانند پرسش آمیز باشند هرچند که معنی آن‌ها خبری باشد.

 این‌گونه استفاده از پرسش گاه آشکار است. برای نمونه در نامه‌ای به روزنامه نیویورک‌تایمز ،۷ ژانویه ۲۰۰۷، از سری سکه‌های ضرب شده به‌افتخار همسران ریاست‌جمهورهای پیشین انتقاد شده بود. نویسنده (Irit R. Rasooly) نوشته بود:

من از انتشار سری سکه‌های جدید دل‌آزرده‌ام. وقتی بانوان کارآمد و برجسته در کشور ما هستند، آیا این افتخار باید نصیب آدم‌های غیر منتخب گردد که اعتبار آن‌ها صرفاً داشتن یک همسر برجسته است؟

آشکارا منظور ناقد تصدیق این گزاره است که نباید این افتخار نصیب چنین افرادی شود. وی ادامه می‌دهد:

آیا احترام به زنانی که به‌عنوان فرمانداران، قضات دیوان عالی یا قانون‌گذار خدمت کرده‌اند سزاوارتر نیست نسبت به زنانی از این ملت که جنبه برجسته آن‌ها "ازدواج‌کرده با اول‌ها" است؟

نویسنده آشکارا باور دارد افتخار دادن به جنین موفقیت‌ها بیشتر شایسته بود، اما بازهم این گزاره را با یک پرسش بیان می‌کند. نامه وی همچنین تصویری از نیاز به تکیه‌بر متن برای تفسیر  وجه اخباری عبارت‌های متن آن‌گونه که واقعاً هستند را نشان می‌دهد. نویسنده نوشته که از ضرب سکه‌های جدید "دل‌آزرده" است که بی‌شک راست است، اما این جمله بیشتر از وصف یک حالت ذهنی است؛ منظور او بیان قضاوتی است که بر مبنای آن چنین سکه‌هایی نمی‌بایست انتشار می‌یافت.

گاهی استفاده از پرسش برای بیان مقدمه خلاف مقصود را حاصل می‌کند، زیرا ممکن است خواستار جواب‌هایی شود(به‌وسیله شنونده یا بی‌صدا به‌وسیله خواننده) که تهدید  بر نتیجه‌ای باشد که هدف استدلال است. برای مثال، اسقف اعظم کلیسای آنجلیکا در نیجریه، که مخالف سرسخت هم‌جنس‌گرایی است و آن را گناه بزرگی می‌داند، استدلال می‌کند که:

 

چرا خداوند یک شیر را شریک یک مرد نساخت؟ چرا او یک درخت را شریک یک مرد نساخت؟ بنابراین حتی در داستان خلقت می‌توان دید که ذهن خداوند، قصد وی، چنین است که مرد و زن شریک هم باشند.

نتایج گرفته درباره نیت خدا، با استفاده از مقدمات پرسشی که هزاران پاسخ متفاوت را در خوددارند، ممکن است توسط جواب‌های برکشیده تخریب گردد.

پرسش وقتی می‌تواند به‌طور مؤثر به خدمت درآید که پاسخ آن واقعاً روشن و نا گریز به نظر رسد. در چنین حالات خوانندگان (یا شنوندگان) به‌طرف ارائه پاسخ‌های به‌ظاهر آشکار سوق داده‌شده و درنتیجه به جنبه اقناعی استدلال افزوده می‌گردد. برای مثال: بعضی که مرگ آسان از روی ترحم را قابل‌قبول نمی‌دانند در مقابل دفاع از آن با زمینه حق تعیین سرنوشت بیماران غیرقابل درمان این‌گونه استدلال می‌کنند:

 

چنانچه حق مرگ آسان به گونه داوطلبانه پی ‌افكنده شود، نمی‌توان آن را برای بیماران غیر قابل‌درمان محدود كرد. اگر مردم حق‌دارند بمیرند چرا باید برای دریافت جواز تا آن‌ زمان كه به‌واقع قرار است بمیرند منتظر بمانند؟  

این پرسشی توانمند است، زیرا جواب آن ناگزیر به نظر می‌رسد.  به نظر آشکار می‌آید که اگر مردم بر مبنای حق تعیین سرنوشت حق مردن دارند پس چرا باید  تا زمانی که در عمل می‌میرند برای این حق صبر کنند. این استدلال شایستگی بسیار دارد، اما از دید طرفداران مذهبی آن می‌تواند یک شمشیر دو لبه نیز باشد.

همین‌طور در استدلال زیر:

 

اگر كسی نباشد كه بخواهد حقیر باشد، كسی نیز نخواهد بود؛ منون، چه كسی شرارت می‌خواهد؛ برای چه خواستار حقارت مگر جز خواستار شرارت؟

آیا سقراط به‌راستی می‌پنداشت حقارت یک خواست است و نیز دربردارنده شرارت؟ پاسخ به این پرسش آشكار نیست.  در مثال زیر نیز:

 

اگر مردی بگوید، من دوستدار خدا هستم و برادر خویش را دوست ندارد، او دروغ می‌گوید: به برادر كه در كنار اوست مهر نمی‌ورزد، چگونه می‌تواند به خدایی كه ندیده عشق بورزد؟  

جواب متصور ("كسی كه برادر خود را دوست ندارد نمی‌تواند خداوند را دوست بدارد") آشكارا درست فرض شده. جواب‌ به‌عنوان مقدمه برای پشتیبانی نتیجه موردنظر: "کسی که دوستدار خداست نمی‌تواند از برادر‌ش متنفر ‌باشد" بکار گرفته‌شده.

استدلال‌های وابسته به پرسش‌های صناعی همیشه شک‌برانگیزند. زیرا پرسش نه درست(راست - صادق) و نه نادرست(دروغ - کاذب) است. این‌گونه پرسش می‌تواند همچون یک فریب به خدمت درآید — درستی بعضی گزاره‌ها را پیشنهاد کند و از مسئولیت اظهار آن‌ها طفره رود. چنین گزاره‌ای می‌تواند نادرست باشد. نویسندگانی و به‌ویژه سخنرانانی گاهی پرسشی را به میان ‌می‌آورند كه پاسخ آن را آشكار می‌انگارند و حال‌آنکه جواب انگاشته به‌واقع خود محل مناقشه است و حتی می‌تواند نادرست نیز ‌باشد.  برای مثال در سال ۲۰۰۷ وقتی دولت اسرائیل ساختن یک راهروی شیب‌دار به‌طرف سکویی (که برای یهودیان نیز مقدس است) که در آن مسجدالاقصیِ فوق‌العاده مقدس قرار دارد را آغاز کرد، رهبران اعراب اعتراضات بزرگی را نشان دادند. در چنین اوضاعی دیوید جلنتر (David Gelernter) یک اسرائیلی متعصب پرسید: "آیا ممکن است رهبران عرب بیشتر از آن‌که در فکر محافظت یادبودهای مذهبی و فرهنگی باشند به فکر حمله به اسرائیل باشند؟" بسیار خوب می‌تواند ممکن باشد  - و البته نیز ممکن است چنین نباشد. ولی این پرسش گونه‌ای قالب‌سازی شده تا خواننده باور کند رهبران اعراب در بلند کردن صدای خود دورویی می‌کنند. آیا نویسنده به‌صراحت نوشت که پشت سر اعتراضات چنین دورویی است؟ وی چنین چیزی را نگفت.

رونق ستون شایعات (در بعضی روزنامه‌ها) بر پرسش‌های وسوسه‌انگیز است. درباره چهره‌های بسیار مشهور با قالب "آیا پریس هیلتون در اصل دارای استعداد برای هنرپیشگی هست؟" آغاز می‌کنند. به همین شیوه، پرسش‌های صناعی درباره مسائل اجتماعی می‌توانند یک روش مؤثر در پوشیده‌سازی ادعا‌ها باشند. وقتی در فرانسه شورش‌های نواحی مسلمان به اطراف نیز کشیده شد، بسیاری در شگفت شدند که چه چیزی انگیزاننده آن شورش‌ها است. روزنامه‌نگار کریستوفر کالدول(Christopher Caldwell) نوشت:

آیا آن‌ها علاقه‌مندان به فرهنگ اکثریت در فرانسه‌اند که بازمانده از پیوستن به آن در شرایط مساوی‌ هستند؟ یا آن‌ها درواقع آرزوی سوزاندن زمین جامعه‌ای را دارند که از آن متنفرند؟   _Christopher Caldwell, Reflections on the Revolution in Europe: Immigration, Islam, and the West(Double-day, 2009).

اتهام زنندگان که اتهام‌های خود را در جملات پرسشی قالب‌بندی کرده می‌توانند خود را از شکایت رنجیدگان مورد هدفشان  محافظت کنند. آن‌ها ممکن است پای بفشارند که "نه، این آن چیزی نیست که ما گفته‌ام!"

این، یک سیاست خردمندانه است که از مباحثه همراه با پرسش دوری جست.

گاهی نتیجه استدلال شكل امری و فرمان به خود می‌گیرد. بعد از‌ آنكه دلایلی پیشنهاد‌ ‌شد تا ما را به انجام عملی متقاعد‌ كنند، به‌سوی اعمالی برای اقدام هدایت می‌شویم. در یك مثل یا گزیده گویی(برای مثال) می‌خوانیم كه:

 

خرد اصل است؛ پس به دنبال آن باش.

 

و همین‌طور در هملت پلونیوس به پسرش نصیحت می‌كند كه:

 

نه وام ستان نه وام‌ ده. چه دوستان و خود را كه وام یكسره به باد نداد.   _هملت/شکسپیر   _William Shakespeare, Hamlet, act1, scene 3.

با توجه به اینکه فرمان، مانند پرسش، نمی‌تواند یك گزاره را اظهار نماید، آنگاه (اگر صریح باشیم) نمی‌تواند نتیجه یك استدلال نیز باشد. در این‌گونه زمینه‌‌ها بهتر است، جملات امری را متفاوت از گزاره  تصور ‌نكرد ‌كه به شنونده(یا خواننده) می‌گوید، ‌‌باید یا می‌تواند، به شیوه پیشنهادی ‌‌جمله، دستور یا درخواستی را بجا ‌آورد. با این توضیح نتیجه استدلال‌های بالا را می‌توان به‌صورت: ("پیروی از خرد راهی است كه می‌توانی رهرو آن باشی")، ("تو نه ‌‌باید وام ستانی و نه وام ‌دهی") بازآرایی كرد.

اكثر افراد موافق‌اند كه اظهاراتی از این نوع می‌توانند درست یا نادرست باشند. دقیقاً، اینكه چه تفاوتی بین فرمان به انجام دادن چیزی و  گزاره‌ای كه می‌باید یا می‌تواند انجام گردد وجود دارد، و اگر به‌واقع وجود دارد، مسئله‌ مشكلی است كه نیاز به ‌بررسی آن در اینجا نیست. با صرف‌نظر از این تفاوت (اگر ‌واقعاً هست) می‌توان به بررسی آن‌ها به‌صورت یكسان با استدلال‌هایی كه نتیجه‌های آن‌ها به این شكل بیان‌شده باشند‌ پرداخت.

هدف ما فهم‌ بیشتر استدلال‌ است. دوباره ‌پیكربندی استدلال در آشكاری نقش گزاره‌های متشكله، به قسمی كه هرچه كمتر به زمینه متن بستگی داشته باشند، كمك می‌نماید. می‌خواهیم تمركز ما روی خود گزاره‌ها ‌باشد؛ مایلیم بدانیم آن‌ها درست هستند یا نادرست، چه نتیجه‌ای از آن‌ها حاصل‌ آمده، آیا آن‌ها نتیجه بقیه گزاره‌ها هستند، آیا آن‌ها در یك استدلال در نقش مقدمات آمده‌اند یا نتیجه. فارغ از صورت دستور زبانی آن‌ها، به دنبال یافتن ماده گزاره‌هایی هستیم كه بر آن‌ها تكیه شده باشد.

بعضی از بازآرایی‌ها صرفاً دستور زبانی ‌هستند. استدلال‌ها از گزاره‌ها ساخته ‌می‌شوند، اما كلماتی كه گزاره‌ها را بیان ‌می‌کنند(و لذا مقدمات‌ را) ممكن است به‌جای یك جمله‌ خبری به‌صورت یك عبارت واحد دستور زبانی درآیند. این حالت در متن زیر، كه انتقاد تند و تیزی از آمریکا است، به‌خوبی نمایان گردیده است.

 

یک دولت شکست‌خورده چیست؟ چیزی است که از عهده تأمین امنیت برای تضمین حقوق چه در داخل و چه در خارج یا نگهداری کارکرد نهادهای دموکراتیک برنیاید. بنا به این تعریف، دولت ایالات متحد(آمریکا) بزرگترین دولت شکست‌خورده جهان است.    _نوآم چامسکی  ـNoam Chomsky, Failed States(New York: Henry Holt, 2006).

مقدمه دوم و سوم در این استدلال به عبارات فشرده شده‌اند، اما کوتاه‌شدگی این عبارات به‌کفایت روشن‌اند، و نقش بنیادی آن‌ها در دلیل‌آوری مؤلف آشکار است.

د.    گزاره‌های ضمنی(ناگفته/نهفته)

استدلال‌های گاهی مبهم هستند زیرا  ممکن است یك یا چند گزاره مؤلفه‌ای آن‌ها در استدلال اظهار‌ نشوند، ولی فرض بر این باشد كه خواننده یا شنونده آن‌ها را خود درمیابد. اولین مثال در این مورد مربوط به بخشی از دفاعیه‌ای است كه مدافعان قانون معروف به میراندا در سال ۲۰۰۰م در دادگاه عالی ایالات‌متحده آمریكا علیه لغو آن ایراد کرده بودند. [قانون میراندا در سال ۱۹۶۳ هنگام محاكمه شخصی بنام ارنست میراندا به‌صورت مصوب دادگاه عالی درآمد. طبق این قانون، اعترافات متهم در دادگاه نباید ملاك قرار گیرد مگر ‌آنكه در هنگام توقیف و در ابتدا به وی توصیه شده‌ باشد كه حق اختیار ‌سكوت و همچنین حق داشتن وكیل را دارد. در سال ۲۰۰۰م كنگره این كشور تمایل به ‌لغو آن داشت و به دلیل عدم صلاحیت كنگره مسئله به دادگاه عالی ارجاع شده‌ بود].

 

اگر قانون میراندا لغو شود، پلیس دیگر الزامی به اجرای آن ندارد؛ و چنانچه پلیس ملزم نباشد، آن را انجام نخواهد ‌داد. اما چون بازپرسی‌های پلیس علنی ‌نیست، سلامت این‌گونه بازپرسی‌ها فقط وقتی تأمین می‌شود كه قانون میراندا رعایت شده ‌باشد.

نیازی نبوده است تا نتیجه استدلال– همه هشدار‌های مربوطه باید همیشه(به متهم) اعلام ‌شود و قانون میراندا نباید توسط دادگاه عالی لغو شود– درزمینهٔ متن ذكر گردد.

مثال دیگری در این مورد می‌تواند مفید باشد. مدیر گروه جامعه‌شناسی در سیتی کالج هم‌زمان دو استدلال قوی ولی بحث‌انگیز در روا بودن مجازات اعدام ارائه کرد. مقدمه اول هر دو استدلال بر این فرضیه استوار بود که باور واقعی (طرفداران یا مخالفان اعدام) درباره آنچه واقعاً بازدارنده انسان کشی است خطا آمیز است. مقدمه دوم هر دو استدلال، گرچه محتمل، بیان نشده و بازسازی آن به عهده خواننده وا‌گذار شده بود. استدلال اول به این‌گونه بود:

اگر باور طرفدار مجازات مرگ صحیح نباشد که مجازات (مرگ) بازدارنده انسان کشی است آنگاه وی مسئول اعدام قاتل‌هایی است که اعدام نشده‌اند.

این استدلال بر پایه این مقدمه دوم اظهارنشده‌ تکیه می‌کند که: "هیچ‌کس نباید برای پیشبرد هدفی که با اعدام ترویج نمی‌شود اعدام شود. بنابراین، کسی که به‌اشتباه باور دارد هدف (بازدارندگی جنایت) با اعدام آن‌ها که محکوم‌شده‌اند پیش می‌رود مسئول اعدام جنایت‌کارانی است که نمی‌بایست اعدام می‌شدند.

استدلال دوم به گونه زیر بود:

اگر باور مخالف مجازات مرگ صحیح نباشد که مجازات (مرگ) بازدارنده انسان کشی نیست آنگاه او مسئول جنایت نسبت به افراد بی‌گناهی است که مورد جنایت قرار نمی‌گرفتند اگر درخواست مجازات مرگ انجام می‌یافت.

این استدلال بر پایه مقدمه دوم اظهارنشده‌ای‌ تکیه دارد که: "برای حفاظت جان افراد بی‌گناه از جنایت اعدام توجیه‌پذیر است اگر جنایت‌کاران دیگر از ترس مرگ از جنایت بازداشته شوند." بنابراین، کسی که به اشتباه باور دارد اعدام بازدارنده مجازان نیست آنگاه مسئول جان افرادی است که متعاقباً مورد جنایت قرار می‌گیرند.

در هر یک از این استدلال‌ها مقدم مفروض اما اظهارنشده پذیرفتنی است. فرد می‌تواند هر دو استدلال را قانع‌کننده بیابد و آن به بررسی‌های تجربی بر تأثیر اعدام در بازدارندگی جنایت واگذارد.

گاهی مقدماتی از استدلال اظهار‌ نمی‌شود و نویسنده بر این انگار ‌است كه آن(ها) دانستنی‌های همگانی ‌هستند و خواننده بر آن آگاه ‌است و به‌آسانی به ‌آن‌ها پی خواهد ‌برد. ویلیام شكسپیر در نمایشنامه ژولیو‌س سزار و در سخنرانی مشهور مارك آنتونی درباره فزونی‌خواهی سزار گوشزد یك شهروند را این‌گونه نقل ‌می‌كند:

 

او دیهیم شاهی نخواست؛ پس هرگز فزون‌خواه نبود

این‌یک استدلال است، ولی قسمتی از آن حذف و دانسته فرض شده، مقدمه‌ای كه می‌گوید “هركس تاج‌ شاهی را نخواهد فزونی‌خواه نیست“. بسیاری از استدلال‌ها در گفتگوهای روزانه شامل مقدماتی هستند كه تکیه‌بر دانستنی‌های عمومی دارند و اغلب اظهار نمی‌شوند. این نوع استدلال‌ها به استدلال ضمنی موسوم هستند.

گاهی مشخص‌ نیست گزاره‌‌ها را چگونه باید پیكر‌بندی نمود تا مقدمات مفروض آورنده استدلال آشکار شود ولی وقتی پیكربندی مشخص ‌شد، مقدمات ناگفته به‌سادگی موردپذیرش قرار خواهند گرفت. در مباحثات اخیر تاریخ برده‌داری در آمریكا و نقش استدلال‌های اخلاقی در مجادلات، نویسنده‌ای می‌گوید:

 

اگر فردی عقیده‌ نداشته باشد كه مباحثات اخلاقی می‌توانند موجد تأثیرات اساسی گردند، به حكومت جمهوری عقیده‌ ندارد.

در این استدلال نهفته، مقدمه ‌اظهارنشده و مدعی است كه "داشتن اعتقاد به حكومت جمهوری مستلزم اعتقاد به تأثیر اساسی‌ مباحثات اخلاقی در سطح جامعه است"— عقیده‌ای كه اكثر ما نیز داریم.

از طرف دیگر، گزاره‌های ناگفته‌ای كه استدلال نهفته بر آن متكی‌ است، ممكن‌ است آشكار ‌نباشند، و حتی مورد مناقشه هم باشند— عدم حضور صریح آن‌ها می‌تواند سپری در مقابل نقد و حمله باشد. برای مثال در پژوهش‌های پزشكی، استفاده از سلول‌های بنیادی جنینی(سلول‌های تقسیم‌نشده‌ای كه در جنین انسان وجود دارد و به انواع دیگر سلول و بافت‌ها تحول‌ می‌یابند) بسیار مورد جدال ‌است. در متن زیر، یكی از سناتورها استدلال نهفته را در حمله به تأمین بودجه این پژوهش‌ها توسط دولت بیان کرده است:

 

این تحقیقات (كه از سلول‌های بنیادی جنینی استفاده می‌شود) غیرقانونی است: این چنین تحقیقات دقیق و همه‌جانبه مستلزم كشتن عمدی جنین انسان خواهد بود.

مقدمه گفته‌شده درست‌ است، در این‌گونه پژوهش‌ها به‌احتمال قریب‌به‌یقین جنین از‌ بین می‌رود. اما نتیجه استدلال كه می‌گوید این پژوهش‌ها غیر‌قانونی است به گزاره اظهارنشده‌ "هر نوعی از بین ‌بردن جنین انسان غیرقانونی ‌است" وابسته است– ادعایی كه بسیار محل مناقشه است.

تأثیر یک استدلال نهفته/ضمیر ممکن است وابسته به دانش شنونده بر نادرستی بعضی گزاره‌ها باشد.  برای تأکید بر نادرستی گزاره‌ای، گوینده‌ای ممکن است استدلالی را بسازد که مقدمه اول آن، یک گزاره شرطی (اگر. . . آنگاه . . .) باشد و در مقدم آن (مؤلفه "اگر") گزاره منظور را كه نادرستی آن مورد تأکید است و در تالی آن (مؤلفه "آنگاه") یك گزاره كه نادرستی آن به‌وضوح آشكار‌ است را قرار دهد. نادرستی ناگفته گزاره اول همان نتیجه استدلال خواهد بود. برای مثال: جان راولز فیلسوف ممتاز آمریکایی آبراهام لینکلن را به‌عنوان رئیس‌جمهوری با بیشترین طرفداری از برابری اخلاقی افراد بشر تحسین می‌کرد.  راولز اغلب گفته لینکلن را خاطرنشان می‌کرد که: "اگر برده‌داری خطا نباشد آنگاه هیچ‌چیز خطا نیست." به‌وضوح آشکار است که گفتن هیچ‌چیز خطا نیست  نادرست است–  و از این لازم می‌شود که به‌طور معادل گفتن برده‌داری خطا نیست نیز نادرست است.

 

تمرین

آ.  مقدمات و نتیجه را برای هر استدلال موجود در قطعات متنی زیر مشخص كرده. سپس توسط بازآرایی یا نمودار سازی، هركدام كه مناسب‌تر است، آن‌ها را تحلیل نمایید.

۱-دیوان عالی کشور فقط به حفظ قراردادهای حمایتی نژادی در پرتو شواهد مکفی دال بر تبعیض توسط دولت فدرال خواهد پرداخت؛ لیکن برای تقریباً ۲۰ سال دولت فدرال به تبعیض‌ به نفع پیمانکاران اقلیت بجای مقابله با آن‌ها پرداخته است.   —Jeffrey Rosen, cited by Ian Ayres, “Remedying Past Discrimination,” The Los Angeles Times, 26 April 1998
حل:
مقدمات:
دیوان عالی کشور فقط به حفظ قراردادهای حمایتی نژادی در پرتو شواهد مکفی دال بر تبعیض نژادی توسط دولت فدرال خواهد پرداخت؛
برای تقریباً ۲۰ سال دولت فدرال به تبعیض‌ به نفع پیمانکاران گروه اقلیت بجای مقابله با آن‌ها پرداخته است.
بنابراین، ترجیحات اقلیتی فدرال در پیگیری قراردادهای حمایتی نژادی به سرنوشت بدی می‌انجامد.
۲-علم به مطالعه طبیعت می‌پردازد. این‌همه آن چیزی است که می‌توان از آن پرسید. اگر در ماورای طبیعت حقیقت یا واقعیتی وجود داشته باشد، علم درباره آن نمی‌داند و چیزی ندارد تا دراین‌باره صحبت کند.      __New York Times,  1 Agust 1996
۳-در کریتو (دفاع سقراط از قانون) افلاطون موقعیت جامعه آتنیان را تشخص یافته در "قانون" می‌نمایاند، در صحبت با سقراط یا هر شهروند جامعه که ممکن است قصد بر نافرمانی دولت داشته باشد:
آن‌کس بر آنچه ما برقرار می‌داریم نافرمانی روا دارد، مرتکب خطای سه گانه‌ای گشته. اول او با نافرمانی ما به نافرمانی والدین خویش نیز برخاسته، دوم زیرا مراجع او در آموزش‌وپرورش ما هستیم، سوم، او با ما عهد بسته است تا آن‌گونه که از وی انتظار است از دستورات ما اطاعت نماید.
۴- مسئله اساسی جنبش سیاهان تمرکز ضروری بر روی قدرت است، اکنون پی برده‌ایم که نمی‌توانیم به سازمان‌دهی و تداوم جنبش فقط حول گفتمان قدرت پرداخته، زیرا فاقد اصولی هستیم تا بتوان به دور آن‌ها سازمان‌یافته، لذا باید، سیاست و اخلاق را باهم داشته باشیم. __Maulana R.Karenga New York Times, 26 Apr 1996
 در ۳۰ می ۲۰۰۰ روزنامه نیویورک‌تایمز گزارش داد، بعضی از دانشمندان به دنبال راهی هستند تا بتوان به زمان گذشته علائمی را فرستاد. یک خواننده نقاد چنین پاسخی ارائه نمود:
به نظر من آشکار است که دانشمندان هرگز در آینده راهی جهت ارسال نشانه‌هایی به زمان گذشته نخواهند یافت، اگر می‌توانستند، آیا ما تا کنون چیزی درباره آن‌ها نشنیده بودیم؟ 6 ژوئن 2000 –New York Times
حل:
مقدمات:
اگر دانشمندان در آینده راهی برای فرستادن علائم به گذشته پیدا کنند هم‌اکنون ما آن‌ها را دریافت کرده بودیم.
اما چنین علائمی به ما نرسیده است.
بنابراین دانشمندان آینده راهی برای ارسال علائم به گذشته نخواهند یافت.
۵-با توجه به چشم‌اندازی، کاملاً فیزیکی، چیزی به‌عنوان رویداد اول نمی‌تواند وجود داشته باشد. اگر چیزها می‌بایست شروعی می‌داشتند . . . .( یک مه‌بانگ؟). پرسش اینجاست، چرا فقط آن موقع، و چرا زودتر نه؟ جواب باید چنین باشد "شرایط هنوز کفایت نمی‌کرد" چیزی باید اول اتفاق می‌افتاد (قبل از مه‌بانگ). بنابراین همیشه باید رویدادی با توجه به ادعای رویداد اول پیش‌فرض گرفته شود. بنابراین حتی اگر مه‌بانگ یک عبارت علمی باشد و نه صرفاً چیزی بیش از یک"مفهوم ادیبانه"، فقط عبارت است از یک رویداد جذاب.    7 می 1990  New York Times
۶- من این استدلال را رد می‌کنم . . . که روزنامه‌نگاران سفیدپوست، در سری جدید مقالات درباره نژاد، نباید از اعتیاد سیاهان در بالتیمور بنویسند، چون این "داستان آن‌ها" نیست تا آن را بگویند. اینجا فرض شده که فقط افراد سیاه‌پوست می‌توانند یا باید درباره سیاه‌پوستان بنویسند، که از آن نتیجه می‌شود یک چشم‌انداز یگانه و متفق‌القول وجود دارد که همه سیاهان آمریكا آن را دارند.  Ian Reifowtr in a letter To NYT 19 Jun 2000
۷- برای رفع ناسازگاری، بین از خود پیروی نمودن و مرجعیت دولت که موردقبول عامه باشد راهی وجود ندارد. تا چائی که فرد بخواهد خود را مرجع تصمیم‌گیری برای انجام وظایف خود بداند، وی . . . .منکر آن خواهد بود که وظیفه دارد قوانینی را که مرجع آن دولت است بپذیرد، صرفاً به این خاطر که آن‌ها قانون هستند. در این برداشت . . . آنارشیسم تنها دکترین سیاسی و سازگار با ویژگی خود پیروی است.  Robert Paul Wolff, In Defense of Anarchism,
۸- فضا دارای چنان مقدار عظیمی از اتم است که تا ابد هم برای شمارش آن‌ها و شمارش نیروهایی که اتم‌ها را به‌جاهای مختلف هدایت می‌کنند، همان‌گونه که تاکنون در این عالم هدایت شده‌اند، زمان کافی نیست. بنابراین ما باید تشخیص داده که جهان‌های دیگری در سایر نقاط کیهان و نژادهای دیگری از انسان‌ها و حیوانات مختلف وجود دارد. Lucretius لوکرتیوس(قرن اول قبل از میلاد)شاعر و فیلسوف رمی و مؤلف کتاب اشعار آموزشی شش‌جلدی "در طبیعت اشیاء" – ادامه‌دهنده فلسفه دمکریت و اپیکور.
ب. قطعه متون زير را می‌تواند طوري تفسير كرد كه هركدام داراي دو استدلال، و يك يا بیشتر مقدمه باشند. توسط بازآرايي استدلال‌ها را تحليل نماييد و چنانچه مفيد يافتيد هر قطعه متن را با نمودار نيز نشان دهيد.
۱-بزرگ‌ترین بهره رأی دادن اجباری عبارت است از، بالا بردن تعداد رأی‌دهندگان، برابری در شرکت‌پذیری و حذف بی‌تفاوتی در شهروندانی که کمتر بهره‌مند از مزایای اجتماعی و رفاهی هستند. دو بهره دیگر نیز در پی است، یکم، رأی دادن اجباری می‌تواند نقش پول را در سیاست کاهش دهد، زیرا دیگر برای نامزدها و احزاب نیاز نیست تا به جمع‌آوری پول و هزینه آن برای آوردن مردم به‌پای صندوق‌های رأی‌ نمایند. دوم، باعث کاهش جنبه منفی تبلیغات انتخاباتی خواهد شد. __Arend Lijphart, “Compulsory voting is the best way to keep democracy strong.” 18 Oct. 1996
۲- زندگی فقط یک "خیر" نیست که ما صاحب آن باشیم. زندگی ما شخص خود ماست. رفتار بازندگی خود به‌عنوان یک "شئ" که می‌توان به دیگری مجوز پایان رساندن آن را داد، عمیقاً تهی سازی انسانیت است. مرگ آسان داوطلبانه، حتی وقتی توسط مراجع ذی‌صلاح درخواست شود، تهاجمی به امتیازات اساسی بشریت و محدودسازی آن‌ها خواهد بود. __Wall Street Journal, 27 Nov 1991
۳- اقتصاددان ممتاز جی.کی. گالبرایت/Galbraith که مدت‌های مدیدی در جهت نمایان ساختن و اصلاح جوامع نمایشگر "ثروت اشخاص" و "فقر عمومی" به فعالیت می‌پرداخت، در اثر کلاسیک خود، جامعه مرفه، این‌گونه بحث می‌کند:
برای اطمینان از تمیزی خانه، استفاده از جاروبرقی به‌عنوان وسیله ضروری، مطابق با معیارهای زندگی ماست. برای اطمینان از تمیزی خیابان‌ها، استفاده از دستگاه‌های خیابان ‌تمیز کن، هزینه‌ای خوش‌آیند نیست. درنتیجه به‌طور عموم و تااندازه‌ای، خانه‌های ما تمیز و خیابان‌ها كثيف هستند. __نیویورکر30نوامبر1998
حل:
مقدمه: برای تمیزی خانه‌ها جاروبرقی لازم است
نتیجه:   خانه‌های ما معمولاً تمیز هستند.
مقدمه:  هزینه کردن برای دستگاه‌های خیابان تمیز کن خوش‌آیند نیست.
نتیجه:    خیابان‌های ما معمولاً کثیف هستند.
۴-در سال 1884 نامزد حزب دمکرات متهم به داشتن یک فرزند نامشروع گردید. درحالی‌که طرفداران حزب جمهوری‌خواه مدام به تکرار آهنگ "مامان، بابایم کجاست؟" مشغول بودند، نامزد دمکرات بدون هیچ طفره و بهانه‌ای پذیرفت که تکفل کودک را عهده‌دار شده است. یکی از طرفداران وی– و درواقع یکی از اولین متخصصان تبلیغات، دكتر اسپين، توصیه زیر را به رأی‌دهندگان ارائه نمود.
با توجه به اینکه گرادر (نامزد دموکرات)سابقه بسیار خوب و طولانی در امور عمومی دارد، ولی نقصی در زندگی شخصی دارد، و از طرفی زندگی شخصی رقیب او به‌اندازه یک کتاب داستان است، اما سابقه او در امور عمومی به‌اندازه فقط یک‌خانه شطرنج است، چرا هرکدام را درجانی که بهتر از هر جای دیگر موفق هستند قرار ندهیم. جنیز(نامزد جمهوری‌خواه) را به زندگی خصوصی خود فرستاده و گراور را برای امور عمومی نگاه‌داریم.
۵- مادام که قدرت در طرف حکومت شوندگان است، حاکمان برای پشتیبانی خود چیزی جز اندیشه خود ندارند. بنابراین حکومت فقط بر مبنای اندیشه برپا می‌گردد. __ نقل از دیوید هیوم-The New York Review of Books , 24 Nov. 1998
۶- کارکردهای ادراکی وابسته به فرآیندهای نوروشیمیائی در مغز هستند، که تحت تأثیر و نفوذ آنزیم‌ها بوده. این آنزیم‌ها توسط ژن‌های ساخته‌شده‌اند. اگر فعالیت‌های عقلانی تحت نفوذ جنبه‌های ژنتیکی نباشند، داستان حیرت‌انگیز می‌شود. __Dr. G.E. McClearn, “Genes a Lifelong factor en Intelligence “New York Times 6 Jun. 1997.
۷-آیا گذشته وجود دارد؟ خیر. آیا آینده وجود دارد ؟ خیر. بنابراین فقط اکنون وجود دارد؟ بله. اما در اکنون برشی از زمان وجود ندارد؟ همین‌گونه است. پس زمان وجود ندارد؟ دست‌بردارید، ای‌کاش این‌همه ملال‌آور نبودید.  __برتراند راسل- Human Knowledge , 1984
۸-انعام دادن به بهبود خدمات کمکی نمی‌کند زیرا اگر چنین بود، راننده‌های تاکسی از خدمه هواپیما ملاحظه کارتر بودند. بعلاوه انعام دادن غیرمحترمانه است، زیرا مرز بین هزینه کار و هدیه را کمرنگ می‌کند. خواهان خدمت دهنده را در موقعیتی بدون حفاظ قرار می‌دهد.  __New York Times,, 24 Jan 1997
۹-13. بدون غبار، نور غیرمستقیم نبود، نه آسمان آبی، نه غروب دل‌انگیز، نه هیچ‌کدام از این‌همه رنگ‌های آسمانی تا هنرمند نقاش را غرق در خودنمایند. اگر نور توسط هزاران هزار ذرات غبار در هوا پخش نمی‌شد، حرارت خورشید غیرقابل‌تحمل بود. بدون غبار که باعث ایجاد هسته [در ابر] می‌شود، ابرهای باران‌زا به‌آسانی تشکیل نمی‌گردید، شب‌ها بسیار سرد و روزها به‌طور غیرقابل طاقت گرم می‌شدند. و سرانجام آنكه، غبار زندگی را در این سیاره ممکن ساخته است.  __ The Science , April 1992
۱۰- لایه‌های پائین اقشار متوسط--کسبه جزء، مغازه‌داران، کارگران ماهر بازنشسته، پیشه‌وران و روستائیان کشاورز-- همه این‌ها به‌تدریج به پرولتاریا ملحق خواهند شد، بخشی از آن بدین خاطر است که سرمایه کوچک آن‌ها مقیاس‌های لازم براي اداره صنایع مدرن را كفايت نمی‌کند، و در رقابت با سرمایه‌های بزرگ به زير کشیده خواهند شد، تخصص و مهارت‌های ویژه بخش‌های ديگر با توجه به روش‌های جدید تولید بی‌ارزش خواهد گردید. بنابراین پرولتاریا همه اقشار و طبقات اجتماعی را بکار خواهد گرفت. __کارل مارکس و فردريش انگلس، راه پیش پای کمونیست The Communist Manifestos,, 1848
۱۱-منظور هیچ‌کس همه حرف‌هایی که میزند نیست، و تازه تعداد کمی نیز همه آنچه منظورش رادارند می‌گویند، واژه‌ها لغزان، و اندیشه چسبناک است. __The Education of henry Adams (1907) Chapter 31
۱۲-انتخاب طبیعی در نحوه رفتار موردتوجه است و چندان درگیر با آنچه در محتوای ذهن رخ می‌دهد نيست. این بدین معناست که شانس توليد انسانی توسط انتخاب طبيعي با عقاید صحیح پائین است، بنابراین مردم دلیل کافی دارند تا به عقاید ذهنی که صرفاً توسط انتخاب طبیعی تولیدشده باشد، شک داشته باشند. __Science and sensibility,” Insight 118 Aug. 1997 – Prof Alvin Plantinga
۱۳- كاهش در شهریه می‌تواند درامد حاصل از کمک‌های مالی دولت را کم نماید كه[کمک‌ها] در بسیاری حالات وابسته به هزینه کل پرداخت‌شده است، بنابراین کاهش قیمت‌ها در درون خود دارای ویژگی بازدارندگی هست.   __Don’t Expect Many Colleges to Lower tuitions New York Times9 Jan. 1996

© 1987 - 2016 KHcc Sc.