منطق چیست؟Introduction to Logic

فصل ۱: مفاهیم بنیادین منطق؛ قسمت ۱: منطق چیست؟ - بخش ۱: منطق غیر صوری؛  کتاب درآمد به منطق. آخرین ویرایش:۱۳۹۴/۱۰/۰۱
 ۱.۱ منطق چیست؟
آبشار اثر گرافیست هلندی Escher- فریب
آبشار اثر گرافیست هلندی Escher

مخورید مکر او را بفریبد او شما را  دیوان شمس

در «آبشار» اثر اشر/M. C.Escher همه‌چیز خطاست؛ آب دورتر از ما می‌شود, و همان‌طور که دورتر می‌شود نزدیک‌تر هم می‌شود؛ آب پائین می‌ریزد، و همان‌طور که پائین می‌آید بالا هم می‌رود. چه چیز در این تصویر نشدنی را شدنی جلوه داده؟ هنرمند با فرض‌های دیداری ما بازی می‌کند. گوشه‌های مکعب میانی در این تصویر طوری وصل شده‌اند تا باعث شود آنچه دورترین است نزدیک‌ترین و آنچه بلندترین است کوتاه‌ترین هم به نظر آید شوند.

همان‌گونه که یک تصویر زیركانه می‌تواند دریافت ما را بفریبد، یک استدلال زیركانه نیز می‌تواند اندیشه را بفریبد. قواعد و اصولی وجود دارد كه یك استدلال نیكو بر آن استوار است. اگر این قواعد را مخدوش كنیم به کج‌راهه خواهیم رفت – یا براثر بی‌دقتی دیگران را به کج‌راهگی برده. در تصویر آبشار ما با كاستی ناهماهنگی روبرو می‌شویم و سپس موشكافانه به جستجوی علت آن می‌پردازیم. در خواندن منطق نیز با استدلال‌های بد روبرو خواهیم شد، سپس موشكافانه کاوش ‌خواهیم كرد تا به چرایی بدی آن‌ها پی ببریم.

منطق چیست؟

منطق چیست؟

منطق بررسی آن روش‌ها و اصول است که در تمیز استدلال صحیح از استدلال غلط بکار می‌رود.

وقتی به آوردن دلیل‌ برای موضوعی می‌پردازیم، درواقع به ساختن استدلال برای پشتیبانی نتیجه یا نتیجه‌های منظورمان دست می‌یازیم. استدلال‌های ما دربردارنده دلایلی است که می‌پنداریم باورهایمان را موجه می‌سازند. اما این دلایل همیشه دلایل نیکو نیستند.  بنابراین وقتی با استدلالی مواجه می‌شویم، همیشه می‌توان پرسید:  آیا نتیجه دست‌آمده از آن مقدماتِ فرض‌گرفته‌ ‌دست ‌آمده است؟  معیارهای عینی وجود دارند که با آن‌ها می‌توان به این پرسش پاسخ گفت؛ در منطق در پی آنیم تا این معیارها را کشف و به کارشان گیریم.

استدلال تنها روشی نیست که انسان‌ها با آن، آنچه را مدعی هستند پشتیبانی می‌کنند. آن‌ها ممکن است به عواطف یا اقتدار استناد جویند، که می‌توانند بسیار قانع‌کننده‌ هم باشند، یا ممکن است بدون هیچ ژرف‌اندیشی به عادت‌ها تکیه کنند. اما وقتی فرد باید قضاوتی انجام دهد كه بدان اعتماد گردد،  این استدلال صحیح است که بنیادی استوار را پی ‌خواهد افكند. توسط روش‌ها و فنون منطق می‌توان به شیوه‌ای قابل‌اطمینان بین استدلال‌های صحیح و معیوب تمایز قائل شد. این روش‌ها و مهارت‌ها موضوع اصلی این كتاب است.

 

تفکر انتقادی
شکل ۱.     آیا نتیجه دست‌آمده از آن مقدماتِ فرض‌گرفته‌ ‌دست‌ آمده است؟
تفکر نقادانه
استدلال‌ علاوه بر دانش، هنر نیز هست، چیزی است كه ما آن را انجام می‌دهیم و بعلاوه آن را درك‌ ‌می‌كنیم. دلیل‌آوری می‌تواند به‌طور طبیعی حاصل شود، اما مهارت در ساختن استدلال و آزمون آن می‌تواند با عمل و تمرین افزون شود. کسی که این مهارت را پرورانده از کسی كه هرگز به اصول آن نپرداخته به‌احتمال بیش بهتر بتواند استدلال صحیح ‌نماید. در این کتاب به فراوانی فرصت برای تمرین فراهم شده.
© 1987 - 2017 KHcc Sc.