۹.۵ معنای دقیق صورت استدلال "نامعتبر" و "معتبر"

یک صورت استدلالی که حداقل دارای یک مورد جانشین با مقدمات درست و نتیجه نادرست باشد.

اکنون در موقعیتی هستیم تا بدقت پرسش‌های محوری منطق استنتاجی را مدنظر قرار دهیم.

۱-معنای دقیق اینکه گفته می‌شود یک صورت استدلالی  نامعتبر یا معتبر‌ است چه است؟

۲: چگونه می‌توان تصمیم گرفت یک صورت استدلالی استنتاجی معتبر یا نامعتبر است؟

جواب پرسش اول در این قسمت و جواب  پرسش دوم  را در قسمت بعدی خواهیم داد.

یک صورت استدلالی که دارای هیچ مورد جانشین با مقدمات درست و نتیجه نادرست نباشد.

 اصطلاح نامعتبر را که کاربرد آن در مورد صورت‌های استدلالی است، با بهره گرقتن از روش ابطال با قیاس تشبیهی و تکیه بر آن، به گونه زیر تعریف می‌کنیم:

یک صورت استدلالی نامعتبر است اگر و تنها اگر دارای حداقل یک مورد جانشین با مقدمات درست و نتیجه نادرست باشد.

معتبر نبودن؛ ویژگی یک استدلال استنتاجی است که نتواند زمینه قطعی برای درستی نتیجه خود فراهم آورد.
هر استدلال استنتاجی معتبر است یا نامعتبر  است.

اگر صورت نوعی یک استدلال داده‌شده دارای مورد جانشینی باشد که مقدمات آن درست و نتیجه آن نادرست باشد، آنگاه استدلال داده‌شده نامعتبر است. این واقعیت— که هر استدلال دارای صورت نوعی نامعتبر یک صورت استدلالی نامعتبر است— مبنای ابطال با قیاس تشبیهی را فراهم می‌کند. اگر برای استدلال داده‌شده بتوان یک قیاس تشبیهی ابطالی یافت، آنگاه ثابت شده که آن استدلال نامعتبر است.

"یافتن" قیاس تشبیهی ابطالی می‌تواند همیشه آسان نباشد. خوشبختانه چنین کاری ضرورت ندارد، زیرا برای این‌گونه استدلال‌ها، آزمون تماماً مکانیکی بر مبنای اصول یکنواخت وجود دارد. هرگاه استدلالی داده‌شد، به آزمون صورت نوعی آن خواهیم پرداخت، زیرا اعتبار یا بی‌اعتباری این صورت نوعی است که تعیین‌کننده اعتبار استدلال است.

به یک استدلال استنتاجی گفته می‌شود معتبر چنانچه:
مقدمات آن همگی درست باشند آنگاه زمینه قطعی برای درستی نتیجه خود را فراهم آورده باشد.
اعتبار یک ویژگی صوری است که فقط در مورد استدلال استنتاجی کاربرد دارد؛ این در تمایز با درستی (صدق) است که در مورد گزارهها بکار می‌رود.

این آزمون می‌تواند برای نشان دادن اعتبار نیز بکار رود. هر صورت استدلال که نامعتبر نیست باید معتبر باشد. بنابراین،

یک صورت استدلالی معتبر است اگر و تنها اگر دارای هیچ مورد جانشین با مقدمات درست و نتیجه نادرست نباشد؛

و ازآنجاکه اعتبار یک انگاره صوری است،

 یک استدلال معتبر است اگر و تنها اگر صورت نوعی آن، یک صورت استدلالی معتبر باشد.


توجه:


© 1987 - 2021 KHcc Sc.