طبقه‌بندی مغالطهIntroduction to Logic

فصل ۵: مغالطه؛  قسمت ۲: طبقه‌بندی مغالطه‌ها - بخش ۱: منطق غیر صوری؛  کتاب درآمد به منطق. آخرین ویرایش:۱۳۹۴/۱۰/۰۱

۲.۵ طبقه‌بندی مغالطه:

 مغالطه‌های غیر صوری بسیار زیاد هستند، بنابراین،  اگر آن‌ها را در گروه‌هایی که آشکارا ویژگی‌شان قابل‌شناسایی باشد طبقه‌بندی کنیم آنگاه بهتر فهمیده خواهند شد. البته، طبقه‌بندی مغالطه‌ها در منطق چالش‌برانگیز  است. هیچ طبقه‌بندی صحیحی وجود ندارد. منطق دانان فهرست‌های بسیار طولانی از مغالطه‌ها پیشنهاد کرده‌اند، مجموعه‌های مختلفی مشخص شده و نام‌های گوناگون به این مجموعه‌ها و نیز خود مغالطه‌ها داده شده. طبقه‌بندی که اینجا خواهد آمد تا اندازه‌ای اختیاری است. آنچه اینجا هدف ما است، ارائه شمایی قابل‌فهم است، به این امید که، بتوان مغالطه‌های غیر صوری را تشخیص داد و از آن‌ها دوری جست.

طرح کلی این طبقه‌بندی را در زیر خواهید دید. بعد از دیدن این طرح کلی، به بررسی هر گروه و نیز مغالطه‌های آن گروه خواهیم پرداخت.

 

فهرست مغالطات:

۱- مغالطه‌های ربط:

مغالطه‌های ربط بیشترین گوناگونی را دارند و نیز با بیشترین فراوانی رخ می‌دهند.  در این مغالطه‌ها، مقدمات استدلال ربطی به نتیجه استخراج‌شده در آن استدلال ندارد. اما، ازآنجاکه، طوری ساخته شده‌اند که مربوط به نظر برسند، آن‌ها می‌توانند فریبنده باشند. از این طبقه،  ما فهرست زیر را تشخیص داده و موردبحث قرار خواهیم داد:

مغالطات ربط
ربط۱چنگ‌اندازی به مردمThe appeal to the populaceR1:
ربط۲استناد به انگیزه‌ها(ترحم)The appeal to emotion(pity)R2:
ربط۳شاه‌ماهی سرخ The red herringR3:
ربط۴پهلوان پنبهThe straw manR4;
ربط۵آتاختن بر شخص: تباهگریThe attack on the person: ad hominemR5a:
ربط۵بتاختن بر شخص: ‌جریان امور واقعThe attack on the person: CircumstantialR5b:
ربط۵پتاختن بر شخص: زهرآگین کردن سرچشمهThe attack on the person:Poisoning the wellR5c
ربط۵ت تاختن بر شخص:  باز کی دارد حرف می‌زند! تو که نیز! The attack on the person: tu quoqueR5d
ربط۶استناد به زورThe appeal to forceR6;
ربط۷ازدست‌دادگی سررشته(نتیجه بی‌ربط)Missing the point (irrelevant conclusion)R7:

 

۲- مغالطه‌های استقرای معیوب:

 مغالطه‌های استقرای معیوب‌، که نیز بسیار رایج‌اند،  آن‌هایی هستند که گرچه در آنان نتیجه به مقدمات مربوط است، اما این ارتباط آن‌چنان ضعیف و ناکارا است که درواقع می‌توان از آن به‌عنوان یک ارتباط کورکورانه نام برد. ما گونه‌های زیر را تمیز داده و موردبحث قرار خواهیم داد:

مغالطات استفرای معیوب
استقرا۱استناد به جهلThe argument from ignoranceD1:
استقرا۲استناد به مرجع بی‌ربطThe appeal to inappropriate authorityD2:
استقرا۳ علت کاذبFalse causeD3:
استقرا۳‌آعلت‌شمردن مقدمFalse cause: post hoc ergo propter hocD3a:
استقرا۳بشیب لغزندهFalse cause:Slippery slopeD3b:
استقرا۴ تعمیم شتابزدهHasty generalizationD4;

 

۳- مغالطه‌های پیش‌فرضی:

  در مغالطه‌های پیش‌فرضی تعداد بسیار زیاد فرض انگاشته شده. در این مغالطه‌ها دلیل‌آوری برای نتیجه، وابسته به این فرض‌های بی‌فرجام و بی‌جا است. ما فهرست زیر را تشخیص داده و موردبحث قرار خواهیم داد:

  مغالطات پیش‌فرض
پیش‌فرضی۱ حالت خاصAccidentP1:
پیش‌فرضی۲پرسش مرکبComplex questionP2:
پیش‌فرضی۳مصادره به مطلوب (دست‌آویزی به پرسش)Begging the questionP3:

 

۴- مغالطه‌های ابهام:

دلیل‌آوری غلط در مغالطه‌های ابهام برخاسته از حضور ابهام و چندمعنایی در واژگان یا عبارت‌ها هستند. بعضی واژه‌ها یا عبارت‌ها در بخشی از استدلال معنی متفاوت از همان واژه‌ها و عبارت‌ها در بخش دیگر استدلال دارند. ما گونه‌های زیر را تمیز داده و موردبحث قرار خواهیم داد:

مغالطات ابهام
ابهام۱چندمعنایی(واژگانی)EquivocationA1:
ابهام۲ابهام ساختاری(چند گویگی)AmphibolyA2:
ابهام۳تأکیدAccentA3:
ابهام۴ترکیبCompositionA4:
ابهام۵تفصیلDivisionA5:

این‌که کدام‌یک از مغالطه‌ها در یک قطعه متن خاص روی می‌دهد، اغلب خود بحث‌انگیز است.  خطای رخ‌داده در یک استدلال می‌تواند به شیوه‌های متفاوت دیده شود و بنابراین همچون موردی بیش از یک مغالطه نیز دیده شود. بار دیگر تأکید می‌کنیم، در قلمرو زبان طبیعی، زمینه متن نقش حیاتی دارد و بسیار وابسته به تعبیر قابل قبول از آن است.

 

مغالطه ربط
مغالطه استقرای معیوب
مغالطه پیش فرضی
مغالطه پیش فرضی

© 1987 - 2017 KHcc Sc.