ترکیبIntroduction to Logic

فصل ۵: مغالطه؛  قسمت ۶→: مغالطات ابهام/ ترکیب- بخش ۱: منطق غیر صوری؛  کتاب درآمد به منطق. آخرین ویرایش:۱۳۹۴/۱۰/۰۱

ابهام۴ تأکید:

عبارت "مغالطۀ تركيب" همزمان به دو استدلال غیر معتبر گفته می‌شود. اولی را می‌توان این‌گونه شرح داد: استدلال مغالطه آمیزی که خواص اجزاي یک کل را به خود كل منتسب می‌کند. یک مثال آشکار و انگشت‌نما می‌تواند این استدلال باشد که، از آنجائی که همه اجزای کل یک ماشین خاص سبک‌وزن هستند، ماشین نیز به‌صورت "یک کل" سبک‌وزن است. خطا وقتی در اینجا بارز است که تشخیص دهیم یک ماشین خیلی سنگین‌وزن می‌تواند شامل تعداد زیادی اجزاء سبک‌وزن باشد. اما، همه موردهای مغالطۀ تركيب تا این اندازه آشکار نیستند. بعضی از آن‌ها گمراه‌کننده هستند. بد نیست موردی که بسیار هم جدی موردبحث قرارگرفته را بشنویم، از آنجائی که هر صحنه از نمایشنامه‌ها مشخصی مدلی از کمال هنری است، خود نمایشنامه به‌عنوان یک کل ازنظر هنری کامل است. اما این همان اندازه مغالطه است که استدلال نماییم، چون هر کشتی برای نبرد آماده است پس ناوگان کشتی‌ها هم باید برای نبرد آماده باشند.

نوع دیگری از مغالطه ترکیب هست که موازی با آنچه که شرح داده شد است. در اینجا، استدلال مغالطه آمیز ازآنجا ناشی می‌شود که ویژگی‌های عناصر انفرادی یا اعضاء یک جمع را به خود جمع یا به تمامیت آن عناصر نسبت داده. برای مثال، این استدلال مغالطه آمیز است که می‌گوید چون هر اتوبوس از اتومبیل شخصی سوخت بیشتری مصرف می‌کند پس مجموع تمام اتوبوس‌ها از مجموع تمام اتومبیل‌های شخصی بیشتر سوخت مصرف می‌کند. این نسخه از مغالطه موجب می‌شود تا پي به یک اغتشاش درباره عبارت‌های عام "توزیعی" و "تجمیعی" ببریم. بنابراین، گرچه دانشجویان دانشگاه نتوانند بیش از ۲۰ واحد درسی در یک نیمسال انتخاب نمایند، اما این نیز درست است که دانشجویان دانشگاه صدها واحد مختلف درسی را در یک نیمسال انتخاب می‌نمایند. این ناسازگاری زبانی به‌آسانی قابل‌حل است. درست است كه، دانشجویان دانشگاه، به‌طور توزیعی، هر نفرشان نمی‌تواند بیش از ۲۰ واحد درسی در یک نیمسال انتخاب نمایند. اما اين، یک کاربرد توزیعی "دانشجویان دانشگاه" است، و ما در حال صحبت از دانشجویان دانشگاه به‌طور انفرادي هستیم. این نیز درست است که دانشجویان دانشگاه، به‌طور تجمیعی، صدها واحد درسی مختلف را در هر نیمسال انتخاب می‌نمایند. اين، یک کاربرد تجمیعی عبارت "دانشجویان دانشگاه" است، و ما در حال صحبت از دانشجویان دانشگاه همگی، و به‌عنوان یک تمامیت هستیم. بنابراین اتوبوس‌ها، به‌طور توزیعی، بیشتر و به‌طور تجمیعی، کمتر از اتومبیل‌های شخصی سوخت مصرف می‌کنند زيرا تعداد بسیار زیادی از این نوع اتومبیل‌ها وجود دارد.

نوع دوم مغالطۀ تركيب را می‌توان این‌گونه تعریف کرد: "استنتاج نامعتبري که در آن، آنچه به‌درستی می‌تواند محمول یک عبارت به‌طور توزیعی باشد، همچنین ممکن باشد به‌درستی محمول همان عبارت به‌طور تجمیعی باشد." ازاین‌قرار، بمب اتمی انداخته‌شده در جنگ دوم بین‌المللی زیان بیشتري از بمب‌های معمولی در پی داشت— اما فقط به‌طور توزیعی. مسئله دو نوع بمب، وقتي به‌طور تجمیعی ملاحظه شوند، دقیقاً وارون می‌شوند- زیرا تعداد بمب‌های معمولی انداخته‌شده به‌مراتب بیشتر از بمب‌های اتمی بود. چشم‌پوشی از این تمایز در استدلال مجوز ورود مغالطۀ تركيب را همراه خواهد داشت.

این دو نوع مغالطۀ ترکیب، گرچه موازی هستند، ولی درواقع، از هم متمایز هستند، زیرا بین صرفاً گردآوردی از عناصر و کل ساخته‌شده‌ از آن عناصر تفاوت است. به‌این‌ترتیب، صرف گردآوردی از اجزاء یک ماشین، ماشین نمی‌شود، یا صرفاً گردآوردی از آجرها، نه خانه و نه دیوار است. یک کل، مانند یک ماشین، یک خانه، یا یک دیوار متشکل از اجزاء خود است که به روش خاصی سازمان‌یافته یا ترکیب‌شده‌اند. اما از آنجائی که کل‌های تشکیل یافته و صرفاً گردآمده‌ها متمایز هستند، پس دو نسخه مغالطۀ ترکیب نیز متمایز هستند، در یکی سرایت عدم اعتبار از طرف اجزاء به سمت کل است و در دیگری سرایت عدم اعتبار از طرف اعضاء یا عناصر آن به سمت گردآورده است.

مغالطه(ابهام تأکید )

© 1987 - 2017 KHcc Sc.c.