مغالطه(شیب لغزان)Introduction to Logic

فصل ۵: مغالطه؛  قسمت ۴: مغالطات استقرای معیوب / تعمیم شتاب‌زده - بخش ۱: منطق غیر صوری؛  کتاب درآمد به منطق. آخرین ویرایش:۱۳۹۴/۱۰/۰۱

استقرا۴ تعمیم شتاب‌زده:

در سراسر زندگی خود به گزاره‌هایی درباره اینکه اشیاء چگونه هستند یا مردم عموماً چگونه رفتار می‌کنند، تکیه می‌کنیم.  این ادعا‌های کلی، گرچه در دلیل‌آوری نقش حیاتی دارند، اما و بااین‌وجود، باید آن‌ها را به‌دقت موشکافی کرد، یعنی: کلیت آن‌ها را هرگز نباید بدون توجیه موجه پذیرفت یا مفروض گرفت. تعمیم شتاب‌زده را وقتی مرتکب می‌شویم که، بر پایه دانش خود، با بررسی یک (یا تعداد کمی) مورد از افراد یا اشیاء یک طبقه داده‌شده، به استخراج نتیجه درباره همه اعضای آن طبقه دست می‌زنیم. همه ما افرادی را می‌شناسیم که به‌اشتباه درباره مؤسسه‌ها یا کشورها به خاطر یک تجربه  به‌اشتباه دست به تعمیم زده‌اند.  کلیشه‌ها درباره افرادی که از کشور خاصی آمده‌اند به‌طور گسترده‌ رایج و در اکثر موارد نیز اشتباه است؛ تعمیم شتاب‌زده درباره فرهنگ‌های بیگانه ممکن است صریح و زننده باشند، و نیز نمونه‌های خوبی باشند از پرش مغلطه‌آمیز به‌سوی یک تعمیم گسترده بر پایه تعداد بسیار کم گواه.

یک روایت یا یک تک‌مورد ممکن است در رابطه با پشتیبانی یک قاعده کلی یا یک نظریه مربوط باشد، اما وقتی به‌عنوان برهان برای آن نظریه بکار رود، آنگاه تعمیم بر پایه درست بنا نشده‌ است — و این استقرا معیوب است. برای مثال: خوراک‌های خیلی سرخ‌شده سطح کلسترول را در افراد افزایش می‌دهند. یک تک‌مورد که در آن این‌چنین نشود بسیار سخت است بتواند نشان دهد این خوراک‌ها سلامت هستند.  صاحب یک مغازه چیپس داغ، ماهی داغ، در انگلستان از سلامت بودن محصول فوق‌العاده سرخ‌کرده خود توسط استدلال زیر دفاع کرده بود:

پسر من مارتین را در نظر بگیرید، او در تمام دورۀ زندگی خود چیپس و ماهی سرخ‌کرده خورده و می‌خورد. و هم‌اکنون آزمایش کلسترول وی در حدی پایین‌تر از میانگین ملی است، چه دلیلی بهتر از یک پسر سرخ‌شده؟

خوراک‌ها یا داروها می‌توانند در بعضی شرایط بی‌ضرر باشد، اما، این‌گونه نیست که در هر شرایطی هم بدون زیان باشد.  حرکت از یک مورد، یا تعداد موارد خیلی کم، به‌سوی تعمیم‌های بزرگ-مقیاس در باره بیشتر موارد، یک دلیل‌آوری مغلطه‌آمیز است، لیکن بسیار رایج و در اغلب موارد اغواکننده نیز هست. این، با نام مغالطه وارون حالت خاص نیز شناخته می‌شود، زیرا وارون مغالطه‌ای موسوم به حالت خاص است که در آن تعمیم به گونه دیگری بد بکار گرفته می‌شود.  ما دیرتر به آن برمی‌گردیم.

تمرین

آ. - مغالطه (استقرای معیوب و ربط ) را در قطعات زیر مشخص و آن را توضیح دهید

۱. یک سازمان ملی موسوم به دفاع از حیوانات در سال ۱۹۹۶ شکایتی علیه فروش و سلاخی حیوانات زنده را در بازار چینی‌های سان‌فرانسیسکو را در جمعیت حمایت از حیوانات انجمن این شهر به ثبت رساند. پاتریشیا بیک که شکایت را ارائه کرده بود مدعی‌بود: "اکنون زمان حمایت از سخت‌پوستان فرارسیده. شما به این تصور هستید که مردم به فکر سخت‌پوستان نیستند، زیرا آن‌ها پوست نرم و قابل‌نوازش ندارند و صدایی از آن‌ها بلند نمی‌شود، اما تعجب خواهید کرد اگر بدانید چه تعداد افراد در فکر آن‌ها هستند." استلا کونگ نماینده بازار چینی‌ها در پاسخ گفت: "درباره افراد بی‌خانمان چه می‌گویید؟ چرا انجمن حیوانات برای مراقبت از آن‌ها از توان خود سود نمی‌برد؟ آن‌ها خانه ندارند! آن‌ها گرسنه هستند!". __NYT, 26 August 1996.

۲. نيچه خودش بیشتر از فلسفه خود فلسفی بود. او درباره قدرت و خشونت صحبت می‌کند، حال‌آنکه یک بی‌اخلاقی بزرگوارانه‌ و از اساس نامعتبر سرگرمی این جوان بی‌ضرر و درس‌خوانده شده بود. __George Santayana, Egotism in German Philosophy

۳. آقای فرخان، رهبر سیاهان مسلمانان آمریکا، نمونه اسرائیل را به میان آورده است، و می‌گوید سیاهان آمریکایی باید بتوانند کشوری از خودشان را در قاره آفریقا تشکیل دهند، وی گفت قصد دارد از رهبران آفریقایی بخواهد "سرزمینی را برای همه افراد بی‌سرزمین مهیا کنند". او گفت، باید به سیاهان آمریکا در همه کشورهای آفریقا تابعیت دوگانه داده شود. "ما خواهان تابعیت دوگانه هستیم"، وی گفت "چون نمی‌دانیم از کجا آمده‌ایم، خواهان تابعیت دوگانه در همه‌جا هستیم". __NYT 27 May 1993

۴. این مسئله اکنون دیگر فاقد اهمیت است که شاه انگلستان چه می‌گوید یا چه انجام می‌دهد، وی از هر وظیفه اخلاقی و انسانی عبور کرده است، سرشت و وجدان انسانی را پایمال کرده است. و باروحیه‌ای پابرجا از گستاخی و بی‌رحمی، تنفر جهانی را برای خود فراهم ساخته است. __Thomas Pain, Common Sense.

۵. در اواخر پائیز ۱۹۹۰ و از وقتی‌که جنگ[اول] در خلیج‌فارس اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسید، مایکل مور سخنرانی‌هایی را در محکومیت هر حمله نظامی آمریکا علیه رژیم صدام حسین، در مدرسه حقوق دانشگاه میشیگان ارائه می‌کرد. روزی که بوش و نیروهای موسوم به UN هجوم را آغاز کردند؛ قرار بود این پردیس تعطیل شود. مردم پایستگی جدی را از خود نشان دادند و تصمیم آن‌شد که باید متوقف شود. دانشجویی از وی پرسید به نظر او و با توجه به اینکه رژیم صدام حسین احتمالاً دارای سلاح اتمی است و یا در حال به دست آوردن است، آمریکا باید چه موضعی را پیش گیرد. مایکل مور جواب داد: "درباره اسرائیل باید چه‌کار کنیم؟ آن‌ها بمب دارند. آیا صدام حسین هم بمب دارد؟ چه رخ‌ می‌داد اگر داشت؟ او چشمانش را به سمتي که می‌رویم یا در آن هستیم، می‌بست. او از مسائل فلسطینیان صرف‌نظر می‌کرد. او خیلی کارها را می‌توانست انجام داده تا مانع از آن شود که بوش[پدر] خودش را به این وضع ببیند." __-The Michigan Daily, 29 November 1990

۶. در مجلس سنای آمریکا مک کارتی در سال ۱۹۵۰ اعلام کرد که وی "راز پرده آهنین ترومن" را گشوده و سوابق ۸۱ مورد افرادی را در اختیار دارد که به گفته وی آن‌ها کمونیست هستند و در مورد چهل نفر از آن‌ها، وی گفت: اطلاعات زیادی از آن‌ها ندارم جز اینکه چیزی در پرونده آن‌ها نیست که نشان‌دهد آن‌ها کمونیست نیستند". __-Richard H. Rovere, Senator Joe McCarthy

۷. در یک ژورنال علمی بسیار مشهور قضاوت زیر در مورد صدمات ناشی شده از صنعت آمده بود:
خلاصه: ازآنجاکه نمی‌توانیم علت‌های دیگر را برای صدمات روان عصبی ندیده بگيريم و افزون بر آن، هیچ نمونه‌برداری از هوای محل کار انجام نگردیده و هیچ آزمایش خون و ادرار هنگام وجود اشعه در محل کار انجام نگرفته، موجب می‌شود تا نتیجه بگیریم، شواهد مجاب‌کننده‌ای وجود دارد که در محل کار این بیمار تشعشع باعث صدمات عصبی در وی گردیده است. __-Archives of Environmental Heaall The Vol 50 No 5 P 391, 1995

۸. پروفسور رونالد رادوش در تور دعوتی کوبا یک سکندری متافیزیکی را مشاهده کرده است. هنگامی‌که این تور توریست‌های انقلابی، برای بازدید به یکی از بیمارستان¬های فیدل کاسترو رفته‌بود، بخشی را مشاهده کردند که پر بود از بیمارانی که تازه عمل جراحی ناحیه جلوی مغز انجام داده بودند. او به‌اندازه کافی پریشان‌شد تا نگرانی خود را به سرپرست آمریکایی تور بگوید، او بعد از لحظه-ای با نگاه عمیق به‌ وی گفت: "رونالد، ما مجبوریم فرق بین جراحی سوسیالیستی و کاپیتالیستی را بفهمیم." __-The Weekly Standard, 10 June 1996

۹. چشم‌پوشی از اين امکان که آمریکا به‌وسیله آفریقائیان کشف شده، چون این کاشفان "ناشناخته" مانده‌اند، بی‌مسئولیتی و خودبینی است. __-To search for Truth NYT 16 Nov 1990

۱۰. وقتی به این قسمت مباحثه رسیدیم و همه مشاهده کردند که معنای عدالت واژگون شده است، تریماخوس، به‌جای جواب دادن، گفت: به من بگو، سقراط، آیا تو هرگز پرستاری داشته‌ای؟ من گفتم: "چرا چنین سؤالی را می‌پرسی، وقتی‌که باید جواب دهی؟" "زیرا تو را با بینی آبریزان رها کرده، و هرگز بینی‌ات را تمیز نکرده است، او هرگز به تو یاد نداده که بین چوپان و گوسفندان تفاوت قائل شوی." __-Plato, the republic

۱۲. مطابق گفته گرانبرگر، مؤلف "تاریخ اجتماعی رایش سوم"، ناشران نازی در آلمان به کسانی که اقدام به قطع اشتراک نشريات آنان می‌كردند، يادداشتي ارسال كرده که:" نشریه ما به‌طور مطمئن ارزش آن را دارد که توسط هر آلمانی پشتیبانی شود، ما به ارسال ادامه خواهیم ‌داد و اطمینان داریم که شما مایل نیستید در صورت ابطال اشتراک، خود را در معرض عواقب ناخوشایند قرار دهید".

۱۲. من قبول می‌کنم که برای بعضی افراد واقعیت دنیای خارج خود مسئله سنگینی است. پاسخ من این است که خطاب من آن‌ها نيستد، اما داشتن حداقلی از خرد را برای خوانندگان خود در نظر داشته‌ام. __Paul Feyerabend. “Materialism and the Mid-Body problem, The Review of Metaphysics”

۱۳. آیا می‌توان به وزن‌دار بودن هوا شک داشت وقتی گواهی ارسطو در اختیار هست که می‌گوید همه عناصر جز آتش ازجمله هوا دارای وزن هستند؟ __-Galileo Galileo, Dialogue Concerning Two New Science

۱۴. آنچه به خاطر دارم، هفت‌ساله بودم که اولین مبارزات انتخاباتی در منطقه ما انجام شد. آن موقع هنوز حزب نداشتیم و لذا انتخابات چندان گرمی‌ نداشت. اما، وقتی روشن شد یکی از نامزدها "شاهزاده" است، وضع کاملاً برگشت. همه می‌دانستند که منظور از شاهزاده بزرگ‌ترین مالک منطقه است، کسی که خاندان وی در قرن قبل صاحب زمین‌های بسیار زیادی شده بودند. حدود هشت هزار خانوار (اکثریت جمعیت محلی) در چهارده هزار هکتار از مزارع وی هنوز مشغول به کار بودند. وی می‌خواست نماینده خانواده خود در پارلمان باشد. پیشکاران وی این جملات آزادی‌خواهانه را در میان مردم رواج می‌دادند: "طبیعی است که کسی اجبار ندارد به شاهزاده رأی ‌دهد، و همین‌طور طبیعی است که شاهزاده هم اجباری ندارد تا کسانی را که به وی رأی نداده بر سرکار روی زمین‌های خود نگاه دارد. اکنون زمان آزادی برای همه است؛ شما آزاد هستید، و همین‌طور شاهزاده." . . . . و همان‌طور که می‌توانید حدس بزنید، در این منطقه از کشور شاهزاده بیشتر از همه مورد نفرت بود. __-Ignazio Silone, the God that failed


ب. هر یک از قطعه متنهای زیر می‌توانند ازاین‌جهت که ممكن است شامل مغالطه هستند موردانتقاد باشند، و از جهت دیگر می‌توان در برابر مغالطه آمیز بودن برهان ارائه‌شده از خود دفاع نمایند. درباره شایستگی این برهان‌ها بحث کنید و توضیح دهید به نظر شما چرا آن‌ها شامل مغالطه ربط /استقرای معیوب هستند یا نیستند.

۱. رئیس کمپانی جنرال الکتریک اخیراً در ملاقاتی با یک راهب مورد چالش واقع شده‌بود که رفع آلودگی‌های رودخانه هادسن وظیفه کمپانی است که از سال‌ها قبل اجازه یافته پس آب‌های تأسیسات کارخانه را داخل رودخانه بریزد. مدیر کمپانی مرتب پذیرش مسئولیت را انکار و می‌گفت: "خواهر، شما باید به این مباحثه پایان دهید. شما مدیون خداوند هستید تا همیشه جانب حقیقت را گرفته". __Elizabeth Kolbert, NYT 4 Dec 2000

۲. زمانی که انقلاب آمریکا احتمال ظهور خود را نشان می‌داد، بعضی از آمریکایی‌ها به جستجوی آشتی با انگلستان بودند، توماس پین با شدت تمام با این آشتی از در مخالفت درآمده بود. در کتاب عقل سلیم (۱۷۷۶)، چنین نوشت:
 . . . طرفداران دکترین آشتی را می‌توان در دسته‌های زیر شرح داد: افراد ذینفع، کسانی که نمی‌توان بدانان اطمینان کرد، افراد ترسو که نمی‌توانند درست ببینند، افرادی با اندیشه پیش‌داوری[متعصب] که نمی‌خواهند ببینند و نخواهند دید، و گروهی افراد معتدل که بیشتر از شایستگی خود از تفکر اروپایی جلوتر رفته‌اند، این آخرین طبقه، با قضاوت‌های معیوب و عمدی، بیشتر از هر سه گروه دیگر موجب بیچارگی‌های این قاره گشته‌اند.

۴. فیلو! "آنچه در تو و همه شکاکیان پای‌چوبین می‌بینیم: نظريه و عمل شما آن‌قدر در نکات غامض تئوری متناقض است که با جریان عادی زندگی چنین است." __-David Hume, Dialogue Concerning Natural Religion.

۵. بیانیه‌ا‌ی از طرف انجمن ملی آموزش (NEA) منتشر شد که با عبارات زیر شروع می‌شد. "معلمان آمریکا کلاس‌های با تعداد دانش‌آموز کمتر را مهم‌ترین عنصر در انجام بهتر شغل خود می‌دانند، چیزی که با یک نظرسنجی توسط (NEA) نشان‌داده شده است"  . . . ولی NEA به افزایش تعداد معلمان خود هرچه بیشتر ممکن باشد علاقه‌مند است. برای مثال اگر در ۳۰۰ مدرسه ابتدائی هر کلاس ۳۰ نفر دانش‌آموز داشته باشد، حدود ۱۰۰ نفر کادر آموزشی موردنیاز خواهد بود، چنانچه نفرات کلاس به ۲۵ نفر برسد تعداد معلمان موردنیاز حدود ۱۲۰ نفر خواهند شد. بنابراین درزمانی که تعداد ثبت‌نام کاهش می‌یابد، این هم روشی برای ادامه‌دادن پرداخت دستمزد از بودجه عمومی به معلمان است. . . . . این برای یک موسسه که از اشتهار انجمن ملی آموزش سود می‌برد درخور نیست تا این‌ اندازه فقط به خود بیندیشند. __-Cynthia Parsons, Christian Science Monitor Service.

۶. به ماهی‌هایی که به‌طور ژنتیکی مهندسی‌شده‌ توجه نمایید. دانشمندان امیدوارند هورمون‌هایی که اخیراً رشد داده‌اند موجب رشد بیشتر و تندتر ماهی‌های معمولی‌گردد. دانشمندان دیگری در حال گسترش ماهی‌هایی هستند که بتوانند در آب‌های سرد، آب‌های نواحی شمالی، ادامه زندگی دهند، جایی که فعلاً نمی‌توانند در آن‌زنده بمانند-هدف عبارت از برداشت بیشتر ماهی برای تولیدات غذایی است. البته بهره اقتصادی آشکار است، ولی ریسک موجود در آن چنین نیست. آیا در این شرایط پذیرش ریسک قابل‌قبول است؟ __-"Genetic Engineering Needs Strict Regulation”, NYT 24/3/92

۷. آنیتوس: "سقراط!: من فکر می‌کنم تو بسیار آماده‌ای تا بدِ مردم را بگویی، من توصیه می‌کنم دقت‌داشته باشی. شاید در دنیا شهری نباشد که در آن صدمه زدن به افراد ساده‌تر از نیکویی برای آن‌ها نباشد، و به‌طور مطمئن این حالت برای آتن نیز صادق است، و این را هم من می‌دانم و هم تو.__ افلاطون-رساله Meno

۸. تاریخ‌دان یونانی سیوسداید (Thucydides)، در کتاب تاریخ جنگ‌های پلوپونزی، در شرح مددجویی[آتنیان] از نمایندگان جزیره کوچک ملوس(Melos) در پیوستن به آتن در جنگ علیه اسپارت، چنین نقل می‌کند: همان‌گونه که ما میدانیم و شما نیز میدانید، در منطق سرشت بشر، حق فقط وقتی به پرسش گرفته می‌شود که توازن قدرت وجود دارد، وقتی پای قدرت در میان است او تعیین می‌کند که قوی چه انجام‌دهد و ضعیف چه بپذیرد. . . . قوی‌ترین سلاح شما امیدهای شما هستند که هنوز به بار ننشسته‌اند، تا زمانی که اسلحه در دستان شما بسنده برای حفظ شما در مقابل نیروهایی که هم‌اکنون علیه شما آماده‌شده‌اند نیست. . . . به اندیشه فروروید که می‌باید تصمیمی برای کشور خود اتخاذ نمایید، کشوری که سرنوشت آن وابسته به یک تصمیم درست یا نادرست خواهد بود.

۹. در کتاب اندیشناک "آن‌سوی یک توهم" دکتر فراود(Freud)، یکی از واپسين و بزرگ‌ترین نظریه‌پردازان طبقه سرمایه‌دار اروپایی با روشنی سرراستی عدم امکان داشتن عقیده مذهب را برای تحصیل‌کردگان امروزی بیان داشته. __-John Strachey, The Coming Struggle for power.

۱۰. تله کلاسیک برای هر فرد انقلابی این است که می‌پرسند "جایگزین شما چه است؟" اما حتی اگر بتوانید طرح‌واره‌ای برای پرسش‌کننده ارائه کنید، این بدان معنا نیست که وی آن را بکار خواهد برد، در بیشتر اوقات قصدی وی از دانستن، خالصانه نیست. __Shulamith Firestone, The dialectic of Sex: The Case for Feminist Revolution

 

مغالطه

© 1987 - 2017 KHcc Sc.c.